Mariinka ontroert met persoonlijke verhalen uit een stad verscheurd door oorlog

Tien jaar lang had Pieter-Jan De Pue nodig om in zijn nieuwste documentaire Mariinka de verwoestende gevolgen van het conflict tussen Oekraïne en Rusland vast te leggen. Oorspronkelijk was het zijn bedoeling om al na zes jaar naar de Belgische cinemazalen af te reizen, maar de realiteit van de Russische invasie begroef die plannen abrupt.

In de aangrijpende documentaire die gisterenavond het Leuvense documentairefestival Docville opende, maken we kennis met zes protagonisten. Een jong bokstalent, dat door het verdachte overlijden van haar moeder de medische wereld induikt, verzorgt gruwelijk verwonde soldaten. De vastberaden Angela trotseert zonder enige vrees mijnvelden en kanonvuur om mensen alle goederen waar ze ook maar enige waarde aan hechten te kunnen bezorgen – van eten tot baby's en bustes van Lenin.

Broederliefde

Het kloppend – maar gebroken – hart doorheen de documentaire is echter het verhaal van vier broers. Na het overlijden van hun vader en het druggebruik van hun moeder komen ze samen in een weeshuis terecht. Op zeer jonge leeftijd ruilde Daniil door adoptie zijn thuisland in voor de Verenigde Staten.

Zijn drie oudere broers Mark, Maksim en Ruslan raken verwikkeld in het conflict dat hun stad Mariinka al jaren teistert. Daarin staat het verscheurende effect van die oorlog centraal: waar Maksim gewond raakt en verder leeft in een rolstoel, vechten Mark en Ruslan door aan verschillende zijden.

Mark maakt deel uit van het Oekraïense leger, terwijl Ruslan vecht aan Russische zijde. De Pue neemt je in zijn film mee met eenheden aan beide kanten. Dat resulteert in een razendsnelle opeenvolging van beelden die je rechtstreeks naar het front lijken te teleporteren.

Die terroriserende oorlogsbeelden worden afgewisseld met beelden van de jongste broer Daniil, die ondertussen de nieuwe Bijbelse naam Samuel kreeg van zijn adoptieouders. Het lot van zijn broers laat hem niet onberoerd, zeker wanneer hij ouder wordt, maar het contrast is groot. De Pue speelt in op dit contrast met slim knipwerk. Zo knipt hij bijvoorbeeld van Samuels militair videospel naar beelden van Oekraïense loopgraven.

Natasha

Waar het verhaal van de broers de hoofdrol speelde tijdens het filmen voor de invasie – het conflict tussen Oekraïense nationalisten en pro-Russische separatisten maakt immers al sinds 2014 van Mariinka een frontlijn – komt door de invasie de beloftevolle bokser Natasha veel meer naar de voorgrond.

Haar verhaal grijpt ook onmiddellijk bij de keel, niettemin door haar jonge leeftijd. Studenten die de documentaire bekijken, leren een leeftijdsgenote kennen die zich tussen bommen en granaten begeeft – een sterk contrast met het vredige Leuvense studentenleven.

Natasha komt oog in oog te staan met gruwelijke gewonden en onidentificeerbare doden, maar voor meer dan kort vloeken is er geen tijd in deze oorlog. Het enige moment van rust tijdens de oorlog vindt Natasha bij het bezoeken van plekken in Mariinka uit haar jeugd.

In haar ouderlijk huis kijkt ze terug op haar korte, maar vruchtvolle bokscarrière bij het terugvinden van de stapel medailles die ze won. Het enige voorwerp dat Natasha meeneemt uit haar ouderlijk huis is de blauwe jurk, die ze prominent draagt in de flashbacks van haar diploma-uitreiking in 2018.

Puin en verderf

De shift naar Natasha als centrale persoon, is er een die menig student diep zal kunnen ontroeren. Vandaag de dag volgt Natasha weer een medische opleiding, naast dat ze samen met regisseur De Pue rondtoert om de documentaire te tonen.

Na de voorstelling zegt ze Oekraïne te missen, maar ze is niet zeker of ze ooit zal terugkeren. Wie vandaag naar haar geboortestad – het titulaire Mariinka – afreist, wordt immers begroet door niets meer dan puin en verderf.

Al bij al zet De Pue hier een stevig staaltje filmwerk neer. Hij brengt je een verbijsterend beeld van bruut en zinloos geweld. Je leert het conflict op een manier kennen die je niet meekrijgt als je enkel naar het journaal kijkt. Dat echte beeld van de oorlog is veel walgelijker en zo angstaanjagend dat je er stil van wordt.

Dat er in de overvolle cinemazaal op de openingsavond van Docville geen woord viel tijdens de aftiteling, spreekt dan ook boekdelen. Net zoals het daaropvolgende minutenlange applaus met staande ovatie. Beiden waren uitermate verdiend.

Gezien op de openingsavond van Docville, 18 maart in Kinepolis Leuven.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.