INTERVIEW GAEA SCHOETERS
Nieuwe writer-in-residence Gaea Schoeters: 'Uit nette teksten leer je weinig'
Traditiegetrouw stelt de KU Leuven ook dit jaar een spiksplinternieuwe huisschrijver aan. Dit jaar is het aan topauteur Gaea Schoeters om een liefde voor literatuur te stimuleren onder de studenten. 'De beste leermeester ben ik niet, dat is de bibliotheek.'
Gaea Schoeters volgt de Iraanse auteur Sholeh Rezazadeh op als writer-in-residence van de KU Leuven. Bovenop het algemeen stimuleren van interesse in taal en literatuur, doceert de huisschrijver in het tweede semester het vak creatief schrijven. Schoeters zal eveneens een reeks culturele activiteiten organiseren.
Hoe begint het levenstraject van een writer-in-residence?
Gaea Schoeters: 'Via vele omwegen. Eerst en vooral hadden we thuis veel boeken en geen televisie, waardoor je sneller geneigd bent om te lezen. Ik was nog maar dertien jaar toen ik voor het eerst dacht dat ik schrijfster wou worden.'
'Mijn moeder zei toen dat ik beter iets zou gaan studeren waar je later geld mee kan verdienen. Mijn vader, die wetenschapper is, stelde voor dat ik iets 'serieus' zou gaan doen; ik ben dan maar braaf wiskunde blijven studeren. Op een gegeven moment heb je wel een overdosis. Voor mij was dat na het middelbaar, toen heb ik beslist dat ik nooit meer iets met wiskunde wilde doen.'
Geen wiskunde, zoveel is duidelijk, maar wat heeft u dan wel gestudeerd?
'Ik wilde eigenlijk Psychologie of Studio Herman Teirlinck (toneelopleiding, red.) doen, maar geen van beide vonden mijn ouders serieus genoeg. Omdat ik per se naar Antwerpen wou, ben ik voor vertaler-tolk gaan studeren. Ik heb gekozen voor Engels, Spaans en Chinees.'
'Achteraf gezien had ik erg veel aan die tolkenopleiding. Vertalen brengt je bij de binnenkant van een taal en in het hoofd van een auteur. Uiteindelijk ging het via deze omweg toch over boeken. Dat bewijst dat een omweg nooit een ramp is.'
'Rechtdoor is één optie, maar alle andere wegen zijn minstens even interessant'
'Nadat ik afgestudeerd was als tolk wilde ik er eigenlijk niets mee doen als beroep. Ik ben dan nog Journalistiek gaan bijstuderen, wat mij alweer dichter bij het schrijven bracht. Onmiddellijk daarna ben ik op het RICTS scenario gaan studeren waar ik mij kon verdiepen in fictie en verhalend schrijven.'
U had dus best veel schrijfervaring opgedaan doorheen al uw studies. Wanneer nam u dan de stap van het leren over de theorie naar het uitoefenen van het metier?
'Pas acht à tien jaar later heb ik mijn eerste boek geschreven. Toen ik thuiskwam van een motorreis van 30.000 kilometer door allerlei moslimlanden, vroeg een uitgever me om daar een boek over te maken. Toen herinnerde ik me plots weer dat ik als klein meisje schrijfster wou worden. Doorheen die tijd heb ik allerlei tussenstappen en vaardigheden opgepikt die nu gewoon deel uitmaken van mijn schrijven.'
Wat heeft u geleerd van heel dat parcours?
'Ik onthoud gewoon: rechtdoor is één optie, maar alle andere wegen zijn minstens even interessant.'
Hoe was u zelf als student?
'Ik ben thuis redelijk streng opgevoed. Ik was daardoor in het begin van mijn studies voornamelijk bezig met het ontdekken van de wereld. Tegelijkertijd was ik een heel nauwgezette student; ik had dan wel een heel wild nachtleven, maar ik zat wel elke ochtend om acht uur in de les. Vooral wanneer professoren met passie en overgave les gaven, dan kon je me voor de gekste dingen interesseren.'
'Voor de rest denk ik niet dat ik de gezelligste student was. Ik kon wel erg een betweter zijn. (lacht) Dat is er wel uitgegroeid met het ouder worden. Ondertussen besef ik dat er juist heel veel is dat ik niet weet.'
Passie en overgave zijn volgens u dus cruciaal om goed les te geven. U gaat zelf het vak creatief schrijven doceren. Hoe zal u dat zelf proberen overbrengen?
'Ik vraag me af of je schrijven wel kan aanleren. De beste leermeester ben ik niet, dat is de bibliotheek. Studenten lezen best dwars door de bibliotheek. Daarbij is het belangrijk om te diversifiëren en niet enkel boeken te lezen waarvan je denkt dat ze je zullen liggen.'
'Ik ben niet de grootste fan van het idee: iedereen auteur. Zij die willen schrijven denken soms dat een opleiding een soort shortcut biedt, waarbij je de tussenstap 'lezen' kan overslaan. Laat me duidelijk zijn: dat is het niet. Schrijven is, zoals alles, gewoon een heel langzaam leerproces. Het gaat over kilometers maken en er kruipen dus vele uren in. Je moet leren leren uit je fouten.'
'Het vak zal daardoor bij mij heel praktijkgericht zijn. Dat maakt het resultaat eigenlijk minder belangrijk dan het proces. Het is boeiender om studenten te laten proberen en mislukken tijdens het schrijven van teksten. Uit nette veilige teksten leren ze weinig.'
'Schrijven is een oefening in geduld, ook al horen mensen dat niet graag'
'Niet iedereen auteur', zegt u. Waarom dan een functie als writer-in-residence opnemen, die juist studenten moet aanwakkeren om te lezen en te schrijven? En waarom dan dat vak doceren?
'Iedereen die graag iets wil schrijven, moet dat zeker en vast doen. Iedereen moet in zijn of haar leven wel een manier vinden om zijn verhaal te vertellen, maar er zijn honderdduizend manieren om een verhaal in de wereld verteld te krijgen.'
'Niet elk verhaal moet een boek worden. Voor sommigen kan het bijvoorbeeld vorm krijgen via fotografie. Gek genoeg zitten we in een wereld waarin mensen denken dat 'iedereen schrijver' betekent dat iedereen professioneel schrijver moet worden. Die verwachting stelt gewoon heel veel mensen teleur.'
Welke schrijfoefening zou u dan alvast aanraden aan elke Leuvense student?
'Dwing jezelf om elke dag een half uur te schrijven, maakt niet uit waarover. Het hoeft niet eens goed te zijn, maar zo creëer je de gewoonte om je gedachten over te brengen naar een blad papier.'
'Schrijf daarnaast niet zoveel mogelijk woorden, maar zet iets op papier waar je, ook al heb je het 41 keer nagelezen, niets meer aan zou veranderen. Schrijven is immers een oefening in geduld, ook al horen mensen dat niet zo graag.'
'Leer om vaak naar dezelfde tekst te kijken, te herschrijven en te condenseren. Tussen de eerste versie en de laatste moeten er vele tussenstappen zijn gemaakt.'
Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.