With Hassan in Gaza is het portret van een prozaïsch leven dat niet meer bestaat

In 2001 trok Palestijns filmmaker Kamal Aljafari met een camrecorder door Gaza. Hij was op zoek naar Abdel Rahim, een inspirerende man met wie hij zeven maanden in de gevangenis had gezeten tijdens de Eerste Antifada. Hij start zijn reis zonder adres of verdere informatie.

Samen met gids Hasan Elboubou, een lokale bewoner die elke straat en controle­post kent, doorkruist hij Gaza van noord tot zuid. Ze passeren langs stranden, markten en IDF-soldaten. De beelden belandden na het filmen in een lade. Ruim twintig jaar later herontdekte Aljafari de tapes en transformeerde hij ze met minimaal monteerwerk tot deze documentaire. 

In tegenstelling tot de verwoesting die we vandaag uit Gaza te zien krijgen, toont de film een druk, alledaags gebied vol leven. Het uitgangspunt is de zoektocht naar Aljafari's vriend, maar al snel wordt duidelijk dat de gebeurtenissen onderweg belangrijker zijn dan de bestemming. Wat overblijft is geen zoektocht, maar een inkijk in het dagelijks Palestijnse leven tijdens de beginperiode van de jaren 2000.

Point of view

De beginscènes nemen je meteen mee op de achterbank van een auto, met gids Hasan aan het stuur. Als kijker word je onmiddellijk geprikkeld om de omgeving te analyseren. De documentaire is gefilmd met een hand held camera, vanuit een point-of-view perspectief. Het beeld is ongefilterd, een rauwe weergave van de realiteit met minimale muzikale toevoegingen ter ondersteuning. 

Er worden geen expliciete focuspunten opgelegd; de film neemt zijn tijd en gunt de kijker de ruimte om aandachtig te obser­veren. Het voelt alsof je een dag meeloopt met de locals.

De huidige toestand van Gaza geeft de beelden een dimensie die in 2001 al aanwezig was, maar waarvan de escalatie toen nog niet te voorzien viel. Het is onmogelijk om deze film te bekijken zonder te beseffen dat wat je ziet, ondertussen grotendeels verwoest is. With Hasan in Gaza is hierdoor onbedoeld een bewaarplaats van hoop en nostalgie geworden, een monument voor een plaats en tijd die niet meer bestaan. 

Juist dat is wat de documentaire zo bijzonder en kwellend maakt: het is geen weergave van oorlog, maar van een dagelijks leven. Gesprekken met mensen onderweg, lachende kinderen aan zee, een drukke markt, de universiteit, het ritme van een alledaags bestaan. Kortom, het is een nuchtere weergave van het leven in Gaza dat vandaag verwoest is, en om die reden blijf je met een rouwend gevoel achter.

Geen catharsis

Er gebeurt niet veel doorheen de docu­mentaire, maar dat is juist het punt. De film toont een vredelievend volk dat zich in de verdediging bevindt. Wanneer Aljafari en Hasan voorbij de Israëlische checkpoints rijden moet de camera steeds verborgen worden uit vrees dat die zou worden afgepakt. Gids Hasan vertelt onderweg ook over de nederzettingen in de verte. 

Verder op hun pad passeren ze een dorp waar een groep vrouwen hun ongenoegen uiten over de staat van hun huis na een bominslag. Er heerst duidelijk een dreigende ondertoon van occupatie die steeds dichterbij lijkt te komen. Naarmate de reis vordert, wordt het steeds duidelijker dat Aljafari zijn vriend waarschijnlijk niet zal ontmoeten

De kinderen die Aljafari onderweg ontmoet, vragen – of smeken soms zelfs - om gefilmd en gefotografeerd te worden. Ze dringen het kader binnen, poseren al lachend en spelen zichtbaar voor de camera. De documentaire registreert niet louter, maar wordt op dat moment een podium waarin de kinderen zichzelf ensceneren. De camera fungeert als instrument van vereeuwiging.

Abdel Rahim wordt niet gevonden. De film biedt geen antwoord of catharsis, maar wel een herinnering van mensen wiens wereld radicaal veranderd is. Je kan de film verwijten dat hij afwijkt van een verhaallijn waarbij de zoektocht naar Rahim centraal staat. Wat je echter niet kunt negeren is dat je een verhaal hebt gevolgd van een leven dat niet meer bestaat zoals je het net beschouwd hebt. 

Gezien in Cinema ZED tijdens DOCVILLE.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.