Minder geld voor de federale wetenschappelijke instellingen

De Vlaamse overheid is dan wel de grootste geldschieter voor wetenschappelijk onderzoek aan de Vlaamse universiteiten, toch financiert ook de federale overheid via het Federaal Wetenschapsbeleid (Belspo) heel wat onderzoeksprojecten. Vaak gaat het dan om samenwerkingen tussen een Belgische universiteit en een van de tien federale wetenschappelijke instellingen, zoals het Museum voor Natuurwetenschappen of de Koninklijke Sterrenwacht.

FED-tWIN

Het FED-tWIN-programma is een van hen. Nog voor de begrotingsgesprekken, zette de regering daar al een punt achter. Dat programma liep sinds 2019 en zette in op duurzame samenwerkingen tussen de federale wetenschappelijke instellingen en de Belgische universiteiten.

Nadat in het kader van FED-tWIN sinds de start honderd mandaten toegekend waren, trok Belspo de laatste verdelingsronde in. Die was goed voor 25 mandaten. Het kabinet van federaal minister voor Wetenschapsbeleid Vanessa Matz (Les Engagés) laat weten zo 'tegemoet te komen aan de besparingen voorzien in het kader van het regeerakkoord'.

Voor de KU Leuven ging het over twee aanstellingen. 'De mandaten waren al geëvalueerd en goedgekeurd', zegt Veerle Bruggeman, verantwoordelijk voor nationale fondsen aan de KU Leuven. 'De vacatures moesten gelukkig nog opgestart worden.'

'De besparingen op onderzoek van de federale overheid treffen iedereen hard en dus ook KU Leuven', zegt professor Isabelle Huys, vicerector Onderzoeksbeleid van de KU Leuven. 'Maar de impact op onderzoek blijft voorlopig behapbaar. We zijn een gezonde universiteit.'

Federale onderzoeksprogramma's die de besparingsijver doorstaan, zijn de DEFRA (Defence-related Research Action) projecten. Het ziet er bovendien naar uit dat de financiering voor defensie-onderzoek niet snel zal opdrogen.

Minder dotatie

Voor de federale wetenschappelijke instellingen, die rechtstreeks gefinancierd worden door de federale overheid, zijn de besparingen nog tastbaarder. Zo daalt de dotatie aan het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, bekend van het Museum voor Natuurwetenschappen en haar collectie dinosaurussen, de komende jaren al zeker met 1,8 procent per jaar. Tegen 2029 betekent dat een totale daling van tien procent.

'Dat valt misschien nog op te vangen, maar als de regering nog meer van ons vraagt, krijgen de federale wetenschappelijke instellingen echt een probleem', zegt Michel Van Camp, directeur van Koninklijke Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen.

Tegelijk benadrukt hij dat het essentieel is dat de continuïteit van het werk van de federale wetenschappelijke instellingen gewaarborgd blijft. Zo meet het Koninklijk Meteorologisch Instituut al sinds 1890 de temperatuur in Ukkel en verzamelt de Koninklijke Sterrenwacht al jaren ononderbroken data over de Noordzee of de seismische activiteit in ons land. 'Aan universiteiten zie je normaliter niet dezelfde continuïteit', aldus Van Camp.

Honderdduizend liter

Naast het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek, onderhoudt het instituut ook een lijvige museumcollectie. Voor het bewaren van zijn verzameling kleine zoogdieren is honderdduizend liter alcohol nodig. 'Zonder wetenschappelijke expertise is onze collectie waardeloos', zegt Van Camp.

Hoe dan ook zal het instituut bepaalde activiteiten moeten stopzetten. 'Welke dat zijn, zou een politieke keuze moeten zijn', vindt Van Camp.