De fraude is vergeten: Demir kan uitpakken met groots opgevat toelatingsexamen Geneeskunde

'Dit is een logistiek en praktisch huzaren­stuk', zegt Jonas Brouwers met trots tijdens een persconferentie bij aanvang van het toelatingsexamen arts in Brussels Expo op donderdag. 

Aan de andere kant van de glazen wand zijn net geen zevenduizend studenten begonnen met hun zoektocht naar zo veel mogelijk correcte antwoorden. Minstens 1.878 van hen kunnen uiteindelijk de opleiding Geneeskunde aan een Vlaamse universiteit aanvatten, als ze gunstig gerangschikt worden. Vrijdag zijn de kandidaat-tandartsen aan de beurt, zaterdag laten potentiële dierenartsen van zich horen. 

Brouwers is sinds dit academiejaar voorzitter van de examencommissie van het toelatings­examen. De proef werd vorige zomer berucht omwille van fraude bij enkele studenten, toen het examen via de computer plaatsvond op verschillende locaties in Vlaanderen.

Strenge maatregelen

Een herhaling van dat scenario wilde bevoegd minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) absoluut vermijden. In de loop van het najaar van 2025 kondigde ze daarom verschil­lende ingrijpende maatregelen aan. Brouwers werd de nieuwe voorzitter en het examen zou enkel in Brussel plaatsvinden en opnieuw met pen en papier gehouden worden, zoals dat voor 2020 gold. Een grote uitdaging, op zo'n kort tijdsbestek.

Tijdens dezelfde persconferentie bedankte Demir de administratie en toezichthouders die het plan mogelijk maakten. Toch kan vooral de minister zich op de borst kloppen. Via een strakke regie maakt ze duidelijk dat ze een minister is van snelle, strenge en harde oplossingen, als ze die nodig acht. De computers maakten niet enkel plaats voor pen en papier, ook het examenreglement werd aangescherpt. 

Wie bestraft wordt, kan niet meer enkel voor het huidige, maar ook voor volgende toe­latings­examens uitgesloten worden. Toe­zicht­houders kregen ook een gloednieuwe opleiding om verdachte signalen op te vangen, zoals het veelvuldig aanraken van een lichaamsdeel. 

Door een gelaagde toegangscontrole maakt Brouwers zelfs de vergelijking met de organisatie van een 'klein festival'. Niet alleen aan de studenten, maar ook aan de aanwezige pers worden die maatregelen uitvoerig opgehelderd.

Dat die grootse maatregelen een bewust statement zouden zijn, wil Demir niet horen. Omdat er veel op het spel staat voor duizenden jongeren, moet een eerlijk verloop centraal staan. Dat is, zo benadrukt de minister, dé reden voor de strenge veiligheidsmaatregelen. 

Meer startende studenten

Ook met de beslissing om het aantal studen­ten dat een opleiding mag aanvatten te ver­hogen, laat Demir van zich horen. Tegen het advies van de bevoegde Vlaamse plannings­commissie in, kunnen binnenkort 180 extra studenten aan de opleiding beginnen. Dat besliste ze in mei.

De minister wijst daarvoor op het tekort aan onder andere huisartsen, tandartsen en kinderpsychiaters in Vlaanderen, nochtans een federale bevoegdheid. Om hun aandeel op te krikken, sleutelde de minister ook aan de 'subquota' voor de specialisaties van geneeskundestudenten. Naar de hoge wachtrijen voor die medische basisvoorzieningen kan ze naar eigen zeggen niet met lede ogen toekijken. 

De verhoging is een sterk signaal aan het adres van federaal minister van Volks­gezond­heid Frank Vandenbroucke (Vooruit). Terwijl Demir bevoegd is voor het aantal startende studenten, beslist hij over het aantal afgestudeerden dat uiteindelijk als arts aan de slag kan, door de toekenning van een RIZIV-nummer. 

Via de verhoging zet Demir de federale minister aan om dat aantal RIZIV-nummers voor Vlaanderen te verhogen. Anders kunnen de extra studenten bij hun afstuderen enkel aan de slag zonder RIZIV-nummer, bijvoorbeeld als arbeidsarts of bij defensie. 

Over het bestaan van RIZIV-nummers vallen de meeste studenten die we voor aanvang van het examen spreken uit de lucht. Studente Pauline (18) is wel op de hoogte. 'Oor­spronkelijk was ik er niet mee bezig, maar eens je er wat langer over nadenkt, wordt het eng. Je kan er straks wel door zijn, maar dan heb je nog geen werkzekerheid voor later.' 

Demir zet zich net op dat vlak schrap: 'Iedereen, ook de federale overheid, moet zijn verantwoordelijkheid nemen voor het artsentekort', vertelt ze tijdens een kort interview. 'Wij hebben de cesuur verhoogd, en dat betekent dat de rest zal moeten volgen. De federale regering kan het zich niet veroorloven om dat niet te doen. Voor de Franse gemeenschap gebeurt dit al tien jaar. We kunnen de mensen niet laten creperen.' De toon is gezet. 

Bijsturen waar nodig

Zeker wat de toon over de veiligheidsmaatregelen betreft, is er toch onvrede bij enkele studenten die we spreken. Met hun voorbereiding in de hand be­schrijven ze hun vroege en lange reis naar de hoofdstad. Charlotte (18) ging in Brussel op hotel om zeker op tijd aan te komen en onnodige stress te vermijden. Jonah (17), afkomstig uit de grensstreek met Nederland, deed er anderhalf uur over om met de wagen en de fiets op de Heizel te geraken.

'Belachelijk', ventileert zijn vader. 'Het gaat zo vaak over mobiliteit, maar voor een exa­men van de overheid moeten we plots grote afstanden afleggen. Als je dit op hetzelfde moment op enkele locaties doet, kan zo'n examen even goed werken.' Verschillende studen­ten, zoals Jonah en Charlotte, spreken ook over extra prestatiedruk. 'Zoveel mensen om je heen, dat zorgt voor een ander stressniveau', zegt Adil (19).

Demir en Brouwers houden desondanks vast aan de meerwaarde van een examen in Brussel. 'We hebben de locatie van meet af aan goed gecommuniceerd, contact gehad met de MIVB en NMBS en de drukte aan de toegangswegen goed gemonitord', zegt Brouwers. 88 procent van de studenten raakte naar verluidt op tijd op de Heizel. 'Ik weet uit ervaring dat studenten graag reizen', zegt Demir. 'Ze gaan graag naar allerhande festivals, dit hoort daarbij.'

Dat betekent niet dat de formule meteen in steen gebeiteld is. Na de driedaagse op de Heizel vindt een evaluatie plaats. 'Als we moeten bijsturen, zal er bijgestuurd worden', zegt Demir. Op de middellange termijn wil Brouwers vooral enkele inhoudelijke wijzigingen doorvoeren, op basis van buitenlandse voorbeelden en een analyse van vorige toetsen.

Als bruuske organisatorische bijsturingen niet nodig blijken, komt Demir als grote overwinnaar uit de bus van de carrousel sinds de vermoedens van fraude in 2025. Toen kwam er kritiek op haar aanpak van het toelatingsexamen, nu pakt ze uit met een megalomane oplossing.

Ze toont waar haar kabinet, ministerie en de examencommissie toe in staat zijn. Wat vorige zomer een crisis was, lijkt volledig vergeten door harde maatregelen. De aanwezige pers schrijft nu niet meer over de fraude, maar over streng toezicht en kordate maat­regelen. Die aanpak, zo schreven we eerder, is 'vintage Demir'. De minister haalt haar slag thuis.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.