Dalend engagement en vooroor­delen: studentenkringen en -clubs delen dezelfde bezorgdheden

Studentenkringen en -clubs zijn al generaties lang een vaste waarde in Leuven. Ze organiseren activiteiten, helpen eerstejaars op weg en brengen studenten buiten de aula samen. Toch worden ze vaak geassocieerd met overmatig alcoholgebruik en uit de hand gelopen ontgroeningsrituelen. Bovendien kampen studentenverenigingen al jaren met een dalend engagement. 

Van faculteit tot gedeelde interesse

Het voornaamste verschil tussen een kring en een club is de doelgroep. Een studentenkring is steeds verbonden aan een opleiding of faculteit. Kringen organiseren vooral studentikoze activiteiten. Daar komen ook nog cursusdiensten en onthaalactiviteiten voor eerstejaars bij. Het takenpakket van een kring is dus bijzonder breed.

Studentenclubs daarentegen draaien niet rond een opleiding, maar rond een gedeelde interesse of streek. 'Wij richten ons op elke student. Iedereen is welkom', zegt Jasper Geys, praeses van studentenclub Artifex, een club die focust op natuur, vriendschap en cultuur. Voor iedere interesse is er wel een club te vinden. Bij Wieslandia staat wiezen bijvoorbeeld centraal, terwijl de Cantores Lovanienses een traditioneel mannenkoor zijn en Plutonica op oude Leuvense studententradities focust.

Geys benadrukt bovendien het onderscheid tussen de door LOKO erkende vrije verenigingen en de anders georganiseerde clubs van het Seniorenkonvent (SK). 'Iedereen die bij de studentenkoepel LOKO erkend is, volgt dezelfde regels als kringen. Er is dus ook een groot verschil tussen verschillende studentenclubs onderling. Ik denk dat veel mensen dat niet weten', zegt Geys.

Een drankcultuur?

Studentenverenigingen worden vaak met alcohol geassocieerd. Volgens Geys is dat stereotiepe beeld onterecht. 'Overmatig alcoholverbruik en vernederingen tussen de clubleden zorgen voor allerlei negatieve vooroordelen, maar daar is eigenlijk geen sprake meer van in het moderne clubleven.' Alcohol is bij Artifex verkrijgbaar, maar staat nooit centraal bij hun activiteiten. 'We bieden steeds een alcoholvrij alternatief aan.'

Ook bij studentenkring Wina worden er steeds alcoholvrije drankjes aangeboden naast de alcoholische. 'We willen niet dat er studenten uit de boot vallen', zegt praeses Simeon Duwel. Toch nuanceert Geys dat beeld: 'Sommige kringen organiseren activiteiten zoals jenevervoetbal, die wel op alcohol gericht zijn.'

Dezelfde nuance geldt voor studentendopen. Na het overlijden van Sanda Dia in 2018 hebben de dopen van studentenverenigingen een zeer slechte reputatie gekregen. Volgens Robin Martens, de voorzitter van LOKO, heeft het nieuwe doopcharter ervoor gezorgd dat dopen veilig, verantwoord en vrijwillig plaatsvinden. 

'Het Seniorenkonvent heeft dat charter ook ondertekend, waardoor er voor hun verenigingen ook een veel strengere regulering geldt dan pakweg tien jaar geleden', aldus Martens. Duwel benadrukt ook dat deelnemers bij de doop van Wina op elk moment mogen stoppen of pauzeren.

Ook het dragen van praesidiumlinten ligt gevoelig. Tijdens het Studentenwelkom in september werd het afgeraden om lintjes te dragen, wat bij veel verenigingen in het verkeerde keelgat schoot. Martens begrijpt de terughoudendheid. 'Het wordt soms gekoppeld aan elitarisme. Qua beeldvorming is het soms beter om het dan niet te dragen omdat de context gewoon vaak verloren gaat.' 

Geys vindt dan weer dat de studentenverenigingen juist zichtbaarder moeten worden in het straatbeeld om de vooroordelen te doorbreken. 'Een lint dragen op het Studentenwelkom kan er juist voor zorgen dat mensen inzien dat studentenkringen en -clubs niet noodzakelijk een alcoholcultuur voorop stellen.' 

Veel werk, maar weinig kandidaten

Niet alleen het imago vormt een uitdaging. Zowel kringen als clubs vinden steeds moeizamer geëngageerde studenten om het praesidium te vervoegen. Bij Artifex bijvoorbeeld ziet Geys het ledenaantal dalen. Volgens hem blijft mond-tot-mondreclame de beste manier om nieuwe leden aan te trekken. 

Wina is wat dat betreft een uitzondering in het verhaal. Met een tachtigtal leden is het praesidium dit jaar uitzonderlijk groot. Toch is het ook bij hen moeilijk om kandidaten te vinden voor functies met veel verantwoordelijkheid. 'Het is eigenlijk een vicieuze cirkel: wie ziet hoe druk geëngageerde kringleden het hebben, twijfelt om zelf de stap naar het praesidium te zetten. Daardoor zijn er steeds minder nieuwe kandidaten en neemt de werkdruk voor kringleden alsmaar toe', legt Duwel uit.

Martens ziet meerdere mogelijke verklaringen voor het dalende engagement: 'Door het mijlpaalsysteem wil niemand de eerste mijlpaal missen. Daardoor komt het steeds vaker voor dat mensen zich pas later gaan engageren, en dat brengt kringen in moeilijkheden. Ook op financieel vlak wordt het voor beursstudenten moeilijker om een beurs aan te vragen omdat ze daarvoor meer studiepunten moeten opnemen. Voor hen is het moeilijk om een studentenengagement erbij te nemen.'

Toenemende administratieve werkdruk kan ook een verklaring zijn, maar volgens Duwel is dat vooral van toepassing bij grote kringen zoals VTK en Ekonomika. 'Zij maken vaker gebruik van het openbaar domein en moeten daarom meer vergunningen aanvragen dan een kleinere kring als Wina.'

Om toch meer studenten te bereiken kunnen er nieuwe activiteiten georganiseerd worden. Wina organiseerde bijvoorbeeld al een volksdansinitiatie om een ander publiek aan te trekken. Artifex organiseert dan weer cohesieactiviteiten met drie andere clubs, zodat de verschillende leden kunnen verbroederen. 

Sociale functie

Martens benadrukt dat studentenkringen onmisbaar zijn in Leuven. 'Ze helpen nieuwe studenten op weg via onthaalweekenden, peter- en meterwerkingen en studiebegeleiding. Via studentenvertegenwoordigers geven ze ook het onderwijsbeleid mee vorm.'

Volgens Geys ligt het grote voordeel van een studentenclub bij de vele verschillende achtergronden binnen een club. 'Die diversiteit is wat ons sterk maakt. Het brengt je uit je eigen leefwereld.' Voor Duwel is het sociale aspect ook het belangrijkste deel van een studentenkring. 'Kringen en clubs bieden een plek om mensen te leren kennen buiten de aula', klinkt het.

Rol van het rectoraat

Over de vraag of de universiteit het belang van studentenverenigingen voldoende erkent, verschillen de meningen. Geys vindt dat de KU Leuven zich te neutraal opstelt tegenover studentenverenigingen. 'Vooral het vinden van geschikte zalen voor activiteiten is vaak een probleem. Als we vragen naar bepaalde zaken, worden we beantwoord met stilte', zegt hij. Hij hoopt dan ook op meer praktische steun vanuit het rectoraat.

Martens is positiever over de houding van het rectoraat. Hij wijst op overleg met de vicerector en praktische regelingen die leden van een studentenvereniging toelaten verplichte lessen of examens te missen voor belangrijke vergaderingen. Tegelijk ziet hij ook ruimte voor verdere ondersteuning, bijvoorbeeld door na te denken over studiepunten voor een engagement.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.