Ook in het buiten­land volgen studenten Nederlands aan de universiteit

Elk jaar kiest nog steeds een groot aantal studenten in Nederland en Vlaanderen ervoor om zich te verdiepen in de Nederlandse taal. Maar ook buiten onze contreien blijkt de interesse voor onze taal groot. Zo zijn er 135 universiteiten verspreid over 40 landen waar Nederlands onderwezen wordt. Dat betekent dat er ook veel internationale proffen Nederlands zijn. Barbara Kalla uit Polen, Dan-Franklin Thornton uit de VS en Carl de Strycker uit Duitsland zijn drie van hen.

Kalla hield altijd al van literatuur. Ze studeerde Germanistiek als hoofdvak en nam Polonistiek erbij om zich te verdiepen in Poolse literatuur. 'Maar die eerstejaarsvakken waren heel vervelend en saai. Dus besliste ik om Nederlands te studeren', zegt ze. 'Dat was iets nieuws, sloot aan bij Germanistiek en ik vond de taal mooi.'

Ook Thornton wilde iets nieuws ontdekken. 'Ik ben opgegroeid op een boerderij in Ohio waar er geen andere culturen of talen waren', zegt hij. 'Ik wilde andere dingen ervaren en zien, dat was een vorm van ontsnappingsmentaliteit.' Aan de universiteit studeerde hij Duits en Russisch. Daarna woonde hij enkele jaren in Duitsland, waar hij Nederlands leerde.

Met uitsterven bedreigd

'In de jaren '80 waren er meer universiteiten die Nederlands aanboden als studie, maar ik wist dat niet. Je kon dat ook niet opzoeken op het internet', gaat hij verder. Momenteel zijn er nog maar tien of elf Amerikaanse universiteiten met een Nederlands programma. 'Ze zijn dus langzaamaan aan het uitsterven, helaas.'

Volgens Thornton komt dat door de besparingen op universiteiten. 'Literatuur, kunst en vreemde talen worden altijd als eerste getroffen', legt hij uit. Ook in Duitsland zijn de taalopleidingen aan het slinken. Volgens de Strycker is het dan ook een globale trend: 'Studenten zijn veel minder geneigd om een talenstudie te kiezen dan voorheen.' Hij geeft aan dat er ooit 150 studenten Nederlands studeerden; dit jaar verwachten ze dertig eerstejaarsstudenten.

Kalla merkt dan weer een verschuiving op vlak van motivatie. 'Eigenlijk weet niemand wat ons te wachten staat met de ontwikkelingen van AI', zegt ze. 'Ik denk dat interesses weer de bovenhand gaan nemen op vlak van studies. Ik hoop dus dat er nog altijd genoeg studenten zullen zijn die zich inschrijven uit liefde voor de vreemde talen of literatuur.'

Alle proffen geven aan dat een minderheid van de studenten Nederlands studeert uit interesse voor literatuur, maar vanuit een visie op hun carrièremogelijkheden. Zo worden sommige Poolse studenten meer betaald als ze een diploma Nederlands op zak hebben. 'Er zijn heel veel filialen van Nederlandse of Vlaamse bedrijven in Polen. Daarnaast zijn er veel multinationals die nood hebben aan mensen met talenkennis', zegt Kalla.

Ook in Münster speelt vooral de communicatie een grote rol. 'De meeste studenten volgen de opleiding om Nederlands te leren. Sommige schrikken dan ook als ze horen dat er ook literatuur bij komt kijken', zegt de Strycker.

Die motivatie ligt anders in North Carolina, waar een taaleis verbonden aan de opleidingen. 'Studenten moeten een vreemde taal leren om te voldoen aan die eis. Die duurt meestal drie semesters, maar voor het Nederlands zijn dat er maar twee', zegt Thornton. 

Een shock

Hoewel bijna geen enkele Amerikaanse student voorkennis heeft, worden de lessen vanaf de eerste dag in het Nederlands gegeven. 'Dat is altijd een shock de eerste dagen', zegt Thornton. 'Maar je begint met introducties en over jezelf te praten, dus dat is wel makkelijk.'

Ook in Polen begint elke student van nul. 'In het eerste semester worden drie inhoudelijke vakken in het Pools gegeven. Daar peilen we echt naar de interesse van de studenten in de leerstof', zegt Kalla. Daarnaast leren de studenten intensief de Nederlandse taal en zijn de vakken vanaf het tweede semester wel in het Nederlands.

Dat gegeven is anders in Münster, waarbij er wel veel studenten beginnen met voorkennis. 'Münster ligt natuurlijk heel dicht bij de grens met Nederland. Dat merk je ook in de weekends of tijdens de kerstmarkt, wanneer je op straat veel Nederlands hoort', zegt De Strycker. Bovendien onderwijzen sommige Duitse middelbare scholen soms Nederlands.

Favoriete thema's

Maar welke Nederlandse boeken lezen buitenlandse studenten dan het liefst? Bij Kalla lezen de studenten in het begin van de opleiding vooral jeugdliteratuur en korte vormen gelezen, zoals verhalen van Annie M.G. Schmidt en gedichten van Herman de Coninck, of Paul van Ostaijen en Tom Lanoye. 'Ook kortverhalen van bijvoorbeeld Kristien Hemmerechts, Hugo Claus of Maarten ’t Hart vinden de studenten leuk om te lezen', vervolgt ze.

De Strycker vindt het moeilijker om die vraag te beantwoorden. 'Vorig semester had ik een student die gegrepen was door Multatuli van Max Havelaar. Maar de andere studenten vonden dat een te moeilijk boek. Dé tekst die bij elke student werkt, heb ik nog niet gevonden', zegt hij. 'En waarschijnlijk zal ik die ook nooit vinden.'

Bij professor Thornton ligt de focus niet op literatuur, maar behandelen de studenten grote kwesties in de hedendaagse Nederlandse samenleving. 'Dat kan gaan van coffeeshops en milieukwesties tot de happiness index. We richten ons vooral op Nederland, en minder op Vlaanderen. Mijn excuses', lacht hij. 'Maar mijn favoriete auteur van dit moment is wel een Vlaming, Jeroen Olyslaegers', voegt hij eraan toe. 

Daarnaast probeert Thornton om zijn studenten echt onder te dompelen in de cultuur. 'In het eerste semester behandelen we het thema van eten. Ik breng dan brood en hagelslag mee en dan maken we samen boterhammen.' Ook neemt hij drop mee, wat voor veel studenten een eerste ervaring is met het snoepgoed. 'Soms kan dat voor heel sterke reacties zorgen bij de studenten', lacht hij.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.