Hollywood kiest steeds meer voor klassieke verhalen: 'Vooral het esthetische aspect is belangrijk'

Van Frankenstein over Wuthering Heights tot The Odyssey: wie de recente filmkalender bekijkt, merkt dat klassieke verhalen weer razend populair zijn bij filmmakers. Het voelt alsof Hollywood plots massaal teruggrijpt naar boeken die al eeuwenlang meegaan, maar klopt dat wel?

Het bioscoopbezoek staat onder druk, onder andere door de opkomst van streaming­diensten zoals Netflix. 'Filmproducenten gaan heel klassiek inzetten op wat ze denken dat verkoopt. Zeker bij films met grote budgetten, dan zijn ze nogal bang om te investeren in originele verhalen. Wat veel veiliger is, is investeren in een verhaal dat zijn succes al bewezen heeft', zegt filmhistoricus Roel Vande Winkel. 

Die commerciële logica herkent ook Jonas Cantoro, programmator bij Cinema ZED. 'Wij merken dat ze in Hollywood al enkele jaren graag teruggrijpen naar bekende, succesvolle formules', zegt hij. 'Dat kan een sequel zijn op een film die het goed deed. Maar dat betekent ook vaak een verfilming van bekende, klassieke werken die mensen al kennen. Dat is dezelfde tendens met de live-action remakes van Disney.'

Succesverhaal

Adaptaties danken hun succes vooral aan het feit dat ze meerdere generaties aanspreken. Oudere generaties kennen het verhaal van vroeger en willen het opnieuw beleven, terwijl jongeren het ontdekken via een hedendaagse interpretatie. Dat merkt Cantoro ook bij Cinema ZED. 'De vertoningen van klassieke films scoren de laatste tijd opvallend goed. Veel mensen weten dat dat goede films zijn, waardoor er een soort van FOMO gecreëerd wordt bij mensen die de film nog niet hebben gezien.' 

Daarnaast behandelen klassiekers ook vaak universele thema's. Dat is een van de voornaamste redenen waarom filmmakers teruggrijpen naar die literaire werken. 'Shakespeare is bijvoorbeeld de meest geadapteerde auteur in de Britse geschie­denis, net door de universaliteit van zijn verhalen', zegt Tom Toremans, professor Engelse literatuur (KU Leuven). 

En dat die films veel succes hebben, wordt ook bewezen door het aantal Oscar­nominaties van Frankenstein. De film maakt namelijk negen keer kans op een van de felbegeerde prijzen. Een van de categorieën is 'Writing (Adapted Screenplay)', waarbij een aangepast scenario in de prijzen wordt gezet. Die classificatie bestaat al sinds 1929, wat het belang van filmadaptaties in de tijd benadrukt.

Niet enkel op de Oscars is er aandacht voor verfilming, ook op de British Academy Film Award (BAFTA) staan de films in de schijnwerpers. Zo won Hamnet de prijs voor beste actrice en beste Britse film. Het is dan wel de recentste verfilming rond Shakespeare, de eerste verfilming gaat al terug sinds 1899. Dat was amper 21 jaar na het ontstaan van het filmgenre, wat aantoont dat adaptaties al lang heel begeerd zijn. 

Vande Winkel voegt er wel aan toe dat een film bewust of onbewust zijn eigen tijd weerspiegelt. 'Mensen zijn tegenwoordig gevoeliger voor de casting van een witte man als Heathcliff in Wuthering Heights, terwijl Emily Brönte hem in haar roman toch omschreef als een dark-skinned gipsy. Die verhoogde gevoeligheid is een duidelijk maatschappelijk fenomeen', zegt hij. Een soortgelijke discussie werd ook gevoerd bij de casting van Halle Bailey als Ariël in The Little Mermaid. 

Ook inhoudelijk zijn er veranderingen merkbaar, die vaak weerspiegeld worden door de tijdgeest. Dat is ook het geval met Brontës klassieker. 'De film is helemaal herwerkt voor een hedendaags publiek, waardoor structurele elementen uit het verhaal verdwenen', zegt Toremans. Zo focust de film eerder op erotiek en verlangen, en worden thema's van klasse en ras geschrapt. 

Schoonheid primeert 

Hoe trouw een verfilming moet zijn aan het oorspronkelijke werk, is een eeuwige vraag. 'Dat is vooral een persoonlijke mening', zegt Toremans. 'Maar zolang het basisplot behouden wordt, kan je spreken van een adaptatie.' Het succes van een adaptatie ligt volgens hem dan ook niet in de getrouwheid, maar wel aan de mate waarin een film een publiek kan aanspreken. 'Daarbij is vooral het esthetische aspect van de film belangrijk.' 

Ook de cast speelt daarbij een rol. Zo gebeurt het vaak dat gevestigde waarden een rol op zich nemen. Een voorbeeld is Jacob Elordi: hij bemachtigde zowel in Frankenstein als in Wuthering Heights een rol. 

Daardoor krijgen commerciële adaptaties vaak te maken met kritiek. Maar volgens Toremans zijn ze net heel belangrijk. 'Adaptaties zijn culturele herinterpraties', legt hij uit. 'Ze zetten het publiek aan om historisch te reflecteren. Vandaag vergeet je bijvoorbeeld vaak dat de wortels van technologie eigenlijk geplant zijn in de industriële revolutie.'

Daarnaast zorgen de verfilmingen voor een herlancering van de klassiekers, waardoor die opnieuw meer gelezen worden. Tore­mans past zijn lessen dan ook aan in het kader van die adaptaties. 'Normaal laat ik de studenten Mrs. Dalloway van Virginia Woolf lezen, maar nu lezen ze Wuthering Heights', zegt hij. 

De prof Engelse literatuur hoopt dat mensen meer geïnteresseerd raken in literatuur na het zien van de verfilmingen. 'In een ideaal scenario kiezen die ook massaal voor een opleiding als Taal- en Letterkunde, maar dat is misschien te hoopvol', lacht hij.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.