Pleidooi voor onderzoek in de humane wetenschappen en meer internationalisering: Vermeires strategisch plan uitgelicht

In haar eerste jaar als rector, tekende Severine Vermeire in samenspraak met verscheidene stemmen binnen de universiteit het strategisch plan voor haar beleidsperiode uit. Dat plan, met de titel Vertrouwen als fundament: een wendbare universiteit met duurzame impact, telt 37 pagina's en schetst de krijtlijnen voor het beleid voor de komende 3 jaar. Veto nam het beleidsplan in zijn volledigheid door en schetst hier enkele opvallende thema's.

Meer internationalisering

Vermeire wil sterk inzetten op internationalisering. Zo wordt er in de strategische missie gesproken over het inbouwen van internationalisering 'op alle niveaus, in al onze opdrachten en engagementen' en wordt er gesproken van internationalisering als kernopdracht voor de universiteit.

Op vlak van onderwijs wil de rector dan ook verder inzetten op het ontwikkelen van nieuwe vormen van opleidingen en mobiliteitsvormen binnen het kader van Una Europa, de interuniversitaire alliantie die vandaag al opleidingen als de Bachelor in European Studies en een microcredential in Sustainability aanbiedt. Zeker de verdere uitrol van zulke internationale microcredential-programma's wordt aangehaald als een prioriteit.

Zo is het het doel om elke student de kans te bieden op een internationale of interculturele ervaring tijdens de opleiding. Die ervaring hoeft niet de klassieke Erasmusuitwisseling te zijn, maar kan ook bestaan uit blended en online formats van studentenmobiliteit, of een on-campus internationale ervaring. Ook hier kijkt de universiteit naar de mogelijkheden binnen Una Europa.

Voor internationale studenten wordt vooral gekeken naar verdere begeleiding. Zowel door het verder ontwikkelen van de start- en ijkingstoetsen, als door het inzetten op specifieke aandacht voor de noden van internationale studenten bij het ondersteuningsaanbod van Stuvo.

Op vlak van onderzoek wil de rector inzetten op een coherente aanpak van internationale samenwerkingen. Om meer duidelijkheid te scheppen rond risicovolle internationale samenwerkingen, worden de verschillende commissies geïntegreerd in één enkele ingangspoort. Zo kunnen onderzoekers terecht bij één centraal secretariaat met al hun vragen. Zo hoopt de universiteit efficiëntie te boeken bij risicohoudend internationaal onderzoek.

Zowel op vlak van onderwijs als onderzoek, stuit de universiteit op de Vlaamse taalregeling. Die regeling stelt dat het Nederlands de standaard onderwijstaal is in alle initiële opleidingen. Dit zorgt voor veel dubbele opleidingen, en strenge taalvereisten voor internationale proffen. Het strategisch plan pleit, in samenspraak met de andere Vlaamse universiteiten, voor soepelere taalregels 'omdat de huidige niet compatibel is met de échte uitdagingen'.

AI voor efficiëntie en inclusie

Natuurlijk kan een referentie naar artificiële intelligentie niet ontbreken in het strategisch plan. Zo wil de universiteit op vlak van onderwijs, naast de bestaande richtlijnen voor het gebruik van AI, inzetten op het correct en efficiënt gebruik van AI door studenten. Daarvoor is een kritische evaluatie van leerresultaten en werk- en evaluatievormen nodig, om te kijken welke wel en niet bruikbaar zijn in tijden van AI.

Daarbij is het van belang dat docenten niet stilzitten. Naast het maken van die evaluatie en het ontwikkelen van nieuwe evaluatievormen wil de universiteit inzetten op didactische vaardigheden, zoals AI-geletterdheid. Daarvoor kunnen docenten en personeelsleden van de KU Leuven sinds eerder dit jaar al terecht bij de AI-bootcamps die de universiteit hen aanbiedt. Ook het opnemen van AI in bestaande lespakketten, vindt de rector nodig.

Ook bij onderzoek is er een focus op AI in het strategisch plan. Zo moet de technologische vooruitgang via AI efficiëntiewinsten boeken bij het ondersteunen van onderzoek. Er is sprake van voorbeelden zoals een chatbot die onderzoekers laat interageren met de regels rond interne fondsen, of een AI-review-toepassing voor onderzoek.

AI kan volgens het plan ook een hulpmiddel zijn in het inclusie- en duurzaamheidsbeleid van de universiteit. Zo kunnen teksten en lesopnames vertaald worden voor anderstalige studenten, maar kan er ook onderzoek gedaan worden naar energie-efficiëntere modellen en groenere datacenters, om het hoge energie- en waterverbruik van de huidige AI-modellen tegen te gaan.

Duurzaamheid: Roadmap 2050

Severine Vermeire bouwt verder op de plannen van de vorige rector Luc Sels om de KU Leuven tegen 2050 klimaatneutraal te maken. Daarom ontwikkelt de universiteit een 'Roadmap 2050', die concrete lijnen uitstippelt om dat doel te behalen. Acties en tussentijdse doelen vinden al plaats tijdens de huidige beleidsperiode.

Zo zal de universiteit gezonde en duurzame voedingskeuzes stimuleren op alle campussen. Mogelijk wil de universiteit dus acties zoals het proefproject bij Alma eerder dit jaar, dat vegetarische maaltijden een euro goedkoper maakte, verder zetten. Studentenmobiliteit kan ook verder verduurzamen, denk daarbij aan initiatieven als Green Erasmus.

In verbinding met Green Office en het Kick-House, komt er een centrale ontmoetingsplek voor geëngageerde studenten en medewerkers. Daarnaast wil de universiteit tweejaarlijks een duurzaamheidscongres organiseren. Beide initiatieven zouden moeten helpen bij het ontwikkelen van een sterke duurzaamheidscultuur.

Voor onderzoekers wordt er gekeken naar aspecten zoals een verdere reductie in vliegreizen, een reductie van verbruik in de labowerking en het stimuleren van duurzaam thesisonderzoek via de Future Proef Award. Als hefboom tussen de studenten, onderzoekers en organisaties kijkt de universiteit naar de Wetenschapswinkel, waar non-profitorganisaties terecht kunnen met hun onderzoeksvragen.

Druk op onderzoeksfinanciering

Voor haar onderzoeksbeleid heeft Vermeire drie duidelijke ambities: (inter)disciplinaire excellentie, maatschappelijke impact, en lokale en internationale inbedding. Daarvoor moet de universiteit inzetten op haar onderzoeksgemeenschap en -omgeving. Onderzoekers staan centraal, drempels en procedures moeten vereenvoudigd worden. De onderzoeksondersteuning moet versterkt worden, waarvoor meer rekening moet worden gehouden met de individuele noden van de departementen en faculteiten. 

De druk op onderzoeksfinanciering neemt toe door besparingen op alle niveaus. Fundamenteel en niche-onderzoek zijn daar momenteel de grootste slachtoffers van, terwijl defensie-gerelateerd onderzoek op meer financiële steun kan rekenen. Daarom wil Vermeire blijven inzetten op ongebonden fundamenteel onderzoek binnen alle disciplines, maar met een speciale aandacht voor de humane wetenschappen. Al verliest ze defensie niet uit het oog, met mogelijkheden tot nieuwe samenwerkingen en financieringsmogelijkheden.

Dat Vermeire regelluwte niet schuwt, is weinig nieuws. Onder het motto 'meer vertrouwen, minder regels', moeten onderzoekers meer ruimte krijgen om te dúrven onderzoeken. Een efficiëntietoets zal ingevoerd worden voor nieuwe procedures, rapportering en documentatie moeten vereenvoudigd worden.

Om de huidige onderzoeksomgeving te optimaliseren, wordt verder ingezet op de samenwerkingen met strategische onderzoekscentra, zoals het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) en imec. Qua data-infrastructuur wil de KU Leuven haar competitiviteit vergroten door haar eigen systemen in the picture te zetten. Ook zullen er meer samenwerkingen komen met onderzoekers van de hogescholen.

Omdat de huidige geopolitieke context een uitdaging vormt voor samenwerkingen, zullen de commissie kennisveiligheid en de Ethische Commissie Dual Use, Military Use & Misuse of Research (EC DMM) samen met de universiteit nieuwe ethische kaders ontwikkelen. Die zullen ingezet worden bij mogelijke samenwerkingen met onderzoekers uit landen met zorgen omtrent mensenrechten en kennisbescherming.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.