Radicaal-rechts mobiliseert rond 'remigratie', dus NSV! ook

Donderdag organiseert NSV! een protestmars in Leuven in het teken van 'remigratie'. Dat is niet de eerste keer: een jaar geleden organiseerde de studentenvereniging al een betoging in Gent met dezelfde boodschap als nu: remigratie in het maatschappelijk debat doorduwen. Een controversieel begrip, dat op veel tegenkanting kan rekenen. Ook op straat. 

Hoewel er toen zo'n 600 man op af kwam, leidde de protestmars vooral tot een veel grotere tegenbetoging van 1.300 protesteerders. Er kwamen ook rellen van: zo'n twintig mensen werden aangehouden, berichtte VRT NWS. Dat terwijl de twee protestacties netjes van elkaar werden gescheiden door de politie. 

Ook in Leuven kent de betoging heel wat tegenwind. Verschillende organisaties zetten samen de 'Mars van de solidariteit en verzet tegen racisme' op, waaronder ABVV KU Leuven, Comac Leuven en Jong Groen Leuven. Zij willen de 'normalisering van dat discours' tegengaan, en tonen dat de tegenbeweging groter is dan die van 'Generatie Remigratie'. 

De twee betogingen worden ook hier van elkaar gescheiden en beide protestmarsen zullen een volledig andere weg door Leuven volgen, spraken ze af met de politie. NSV! start aan het Herbert Hooverplein, de tegenactie op het Martelarenplein. 

De studentenvereniging organiseerde al vaker protesten in Leuven, maar die brengen nooit echt veel volk op straat. De laatste grote protestmars die NSV in Leuven organiseerde, was in 2019. Ook toen draaide die al rond remigratie. Maar dat begrip kan zeer ruim geïnterpreteerd worden, zeggen experts. 

'Vreemdelingen'

Het is dan ook moeilijk om het begrip helder te omschrijven. 'Het is hoog tijd om te laten zien dat wij ons niet laten vervangen', schrijft NSV! in haar aankondiging. 'Het is tijd om te eisen dat illegale, criminele en onaangepaste vreemdelingen teruggestuurd worden naar hun landen van herkomst.' Maar wie er dan volgens hun standpunt moet teruggestuurd worden, is hoogst onduidelijk. 

Er zijn immers verschillende interpretaties die je aan remigratie kan geven. Vlaams Belang heeft het bijvoorbeeld over 'het verplicht terugsturen van illegalen en vreemdelingen'. 

'Maar ook van moslimfundamentalisten die de scheiding tussen godsdienst en staat niet erkennen, de gelijkheid tussen man en vrouw ontkennen of vinden dat holebi’s van gebouwen moeten worden gegooid', zei partijwoordvoerster Karen Van der Sype daarover in Knack. 'Ten slotte gaat het om migranten die hier louter zouden zijn om te profiteren van ons systeem en geen enkele intentie zouden hebben om bij te dragen.'

Maar in rechts-identitaire kringen wordt remigratie veel breder ingevuld. De Oostenrijkse activist Martin Sellner — die NSV! in 2023 nog uitnodigde voor een lezing, en bekend staat om zijn nazi-sympathieën — vult dat heel wat radicaler in, én tegelijk ambiguer. 

Terminologie

In The Economist richtte Sellner zijn vizier op migranten zonder papieren en migranten die misdaden begaan. Maar hij viseert ook een derde groep: migranten die hij als 'unassimilated' beschouwt. Die kan je moeilijk wegsturen, beseft hij, daarom wil hij 'culturele en economische druk' genereren om hen te doen vertrekken. En burgers hun nationaliteit ontzeggen, vindt hij geen taboe. 

Het is niet heel duidelijk hoe ver NSV! wil gaan. 'Het gaat ons om het doel: geen minderheid in eigen land worden', laat ze weten in een schriftelijke reactie aan Veto. 'Wij willen een Vlaams Vlaanderen en een Europees Europa. Dat daar veel mensen voor zullen moeten vertrekken, klopt, maar wij zijn ervan overtuigd dat dit op een nette en vrijwillige wijze mogelijk is. Verder lijkt het ons als activisten niet onze plaats om een concreet beleidsplan op te stellen – dat is aan de politiek.'

Toch lijkt NSV! vooral aan te sluiten bij Sellners interpretatie door te spreken over 'onaangepaste vreemdelingen'. Maar wat daaronder moet vallen, is niet echt duidelijk. En dat is juist de bedoeling, zegt Benjamin De Cleen, professor communicatiewetenschappen aan de VUB. Hij doet onderzoek naar radicaal-rechtse retoriek. 

'Remigratie is een term die doorheen heel Europa wordt gebruikt, en die hen samenbrengt in iets waar ze het allemaal eens over zijn', zegt hij. 'Maar wat dat betekent is onduidelijk. De flexibiliteit van dat kernwoord laat toe dat het vanalles een beetje tegelijk betekent.'

'Dat is eigen aan dat soort rechts-radicale retoriek', zegt ook Georgi Verbeeck, professor  moderne en hedendaagse geschiedenis, verbonden aan de KU Leuven en de universiteit van Maastricht. 'Bepaalde woorden zoals remigratie worden gebruikt, en vervolgens moet de toehoorder zich afvragen wat daar in feite mee bedoeld wordt. Men speelt steeds een beetje met de rekbaarheid van de betekenis van die woorden.'

De ambiguïteit is voor hen geen probleem, zegt De Cleen, maar juist een voordeel. 'Remigratie laat toe om die terminologie breder te definiëren naargelang de context en tegen wie je praat. De radicale rechterzijde zal die term radicaal interpreteren, maar au fond zullen ze het eens zijn: eerst moet er gekeken worden naar illegale migranten in het kader van remigratie.'

Gewenningseffect

Zo kan NSV! het zich permitteren om de term wat vrijer en activistischer in te vullen, zegt De Cleen. 'Sommige leden van Vlaams Belang zijn daar eerder voorzichtig in. Hoewel ze hetzelfde woord gebruiken, verwijzen NSV! en Vlaams Belang allebei naar een andere betekenis. Al is bij Vlaams Belang dat woord voldoende flexibel om eronder te verstaan wat ze willen.' Filip Dewinter ging al regelmatig aan de slag met hashtag '#remigratie'. 

Een ander voordeel aan remigratie is dat het in de wettelijke zin al voor een groot deel realiteit is, benadrukt Verbeeck. 'Men kan eigenlijk aansluiten bij iets wat normaal en onschuldig is. Er is al regelgeving rond remigratie, wanneer bijvoorbeeld gepensioneerden verhuizen naar Spanje en later terugkeren. Het woord remigratie heeft niet die agressieve bijklank.'

Alleen gaat NSV! nog een stap verder. Zo stelt ze bijvoorbeeld voor om mensen hun tijdelijke verblijfsvergunning af te nemen. 'Men vertrekt van iets dat al bestaat, en op een slinkse manier wordt de inhoud van dat begrip geradicaliseerd. Het is een enorm strategische zet om een woord te gebruiken dat minder emotionele weerstand oproept.' 

Hoe meer het woord remigratie gebruikt wordt, hoe meer het begrip ook genormaliseerd wordt. 'Jaren geleden sprak niemand erover. Maar naarmate je dat meer hoort, treedt er een gewenningseffect op', zegt Verbeeck. Het is dan ook maar sinds enkele jaren dat remigratie echt opmars maakt als courant woord binnen rechts-radicale kringen. 

'Masterplan'

Want hoewel NSV! al in 2019 rond remigratie mobiliseerde, is het pas sinds 2024 dat de term wordt opgepikt. Het onderzoeksmedium Correctiv bracht toen naar buiten dat enkele leden van de Duitse radicaal-rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) hadden samengezeten met Martin Sellner, rond 'remigratie'. Daar werd een 'masterplan' voorgesteld, namelijk de 'remigratie' van twee miljoen mensen uit Duitsland naar Noord-Afrika.

Afgelopen zomer vond in Milaan ook de 'Remigration Summit' plaats. Dries Van Langenhove tekende er present, net als onder meer diezelfde Sellner. Hoe vaker mensen de term remigratie horen, des te meer zal hij ook ingang vinden in het publieke debat, tekende De Morgen op uit een een van zijn speeches. 'Als miljoenen Europeanen het woord horen, dan wordt het ooit realiteit', zei hij. 

En ook in Leuven duikt de naam van Sellner weer op. NSV! promootte haar evenement op Instagram mee via het Instagram-account van het 'Instituut voor Remigratie', dat Sellner onlangs oprichtte. 'We kunnen het publiek debat veranderen, en uiteindelijk zullen we de hele politiek veranderen', zei hij daarover in The Economist. Sellner zal donderdag niet aanwezig zijn, maar steunt de actie wel, laat NSV weten. 

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.