Zweten is het nieuwe uitgaan: 'Je wil niet achterblijven'

Wie al naar Univ-Fit is geweest op een maandagavond weet dat die geen rust en stilte moet verwachten. Wat ooit het terrein was van bodybuilders en fanatieke sporters, is vandaag een ontmoetingsplek voor studenten. Fitness is geen niche meer, het is mainstream geworden. 

Volgens de monitor Sport en Bewegen van Sport Vlaanderen steeg het aantal senioren dat wekelijks naar de fitness trekt tussen 2020 en 2023 van 3,92 naar 4,88 procent. Bij jongeren gaat het om een stijging van 6,39% naar 9,52%.

Ook bij Univ-Fit, de fitness van de KU Leuven, is die evolutie goed zichtbaar. Sinds 2021 bevindt die zich in een gloednieuwe hal op het Sportkot. Tijdens de laatste jaren voor de coronacrisis verkocht het fitnesscentrum gemiddeld 4.000 abonnementen per jaar. 

Nu zijn die cijfers maar liefst verdubbeld. Zo verkocht Univ-fit het afgelopen jaar 9.033 abonnementen. 87 procent van die abonnementen wordt aangekocht door studenten. 'Het is fijn om te zien dat we onze primaire doelgroep zo goed bereiken', vertelt Maarten Thiry, coördinator van Univ-Fit. 

Waarom blijven we terugkomen?

Dat zoveel studenten terugkeren, kan Agnes Moors, professor sociale en culturele psychologie, weinig verbazen. 'Er zijn twee voorwaarden die je moet vervullen voordat je een bepaald gedrag stelt', zegt ze. 'Ten eerste moet er een kloof zijn tussen je huidige en gewenste toestand. Anders is er geen nood aan verandering en blijf je in de zetel zitten.'

'Er zijn verschillende mogelijke gewenste toestanden die mensen willen bereiken in de context van fitness: het verkrijgen van een mooi lichaam of killer body, je fitter willen voelen, het verbeteren van je gezondheid of willen beantwoorden aan de sociale norm.'

Ten tweede heb je je actierepertoire. Dat bevat allerlei mogelijke gedragingen waarvan jij hebt geleerd dat die bijvoorbeeld zullen leiden tot een killer body. Sporten is daar een van, op je eten letten is een ander. Wat we kiezen, hangt af van de gevolgen die we toeschrijven aan het gedrag. 

Waarom kiezen we dan specifiek voor de fitness? 'De hoofdzaak zijn de kosten en baten die we opmaken bij de acties. Sporten heeft als voordeel dat je ooit die killer body zal bereiken. Het heeft natuurlijk als kost dat het inspanning en tijd kost.' 

'Daarentegen heeft in de zetel zitten als voordeel dat het geen inspanning kost, maar je komt niet dichter bij je doel', aldus Moors. 'Iedereen heeft zijn eigen leergeschiedenis, je volledige repertoire heb je geleerd uit ervaringen en dingen die je hebt gezien.'

Toch kan de context waarin je het voornemen hebt gemaakt verschillen van die waarin je het moet uitvoeren. 'Stel dat je je 's morgens voorneemt om 's avonds te sporten. Het kan zijn dat de kosten-batenbalans op dat moment positief overhelt naar sporten, omdat je nog vol energie zit. Maar 's avonds helt de kosten-batenbalans meer over naar passiviteit, omdat je na een werkdag geen energie meer hebt of omdat de tijd ontbreekt.'

De kracht van de norm

Gedragingen dienen vaak meerdere doelen dan we ons op het eerste zicht realiseren. Naast de motivatie om een mooi lichaam te krijgen of fit en gezond te worden, speelt het beantwoorden aan sociale normen vaak ook een grote rol.

'Het lijkt alsof er vandaag meer jongeren belang hechten aan een gespierd lichaam dan vroeger', zegt Moors. 'Als die indruk klopt, kan je je afvragen hoe dat komt.' Volgens haar is het een beetje zoals met alle rages: een aantal mensen beginnen ermee en stilletjesaan gaat de rest mee. 'Hoe meer mensen het doen, hoe waarschijnlijker het is dat dat de norm wordt. Je wil niet achterblijven, maar dat gebeurt als je er niet in meegaat.'

Ook fitfluencers, advertenties en de media spelen daarbij een rol. Vaak gaat het er over het belang van sporten. 'De krant staat er vol van en die informatie wordt tot in den treure herhaald', zegt Moors. 'Doordat die info excessief wordt aangeboden wordt er ook een norm geïnstalleerd. Na een tijd voel je dat er een kloof ontstaat tussen jou en de rest die wel sport.' 

Zweten met een reden

Maar fitnessen biedt ook persoonlijke voordelen. 'We weten uit onderzoek dat sporten omwille van uiterlijk of gewichtsverlies een motivatie is van lage kwaliteit', zegt Moors. 'Het is vooral het plezier, het sociale en de gezondheidseffecten die ervoor zorgen dat je het op lange termijn blijft doen.'

Dat merkt ook Univ-Fit-coördinator Thiry op. 'Wanneer we starten met fitness, beseffen we dat het ook een meerwaarde heeft op je mentale gezondheid. Door sterker te worden en je lichaam beter te leren kennen, boost je je zelfvertrouwen', vertelt hij. 

'Iedereen stapt in op zijn eigen niveau, terwijl je in een teamsport ergens terechtkomt waar anderen misschien al jaren spelen. Daar zijn ook voordelen aan, maar het maakt fitness wel laagdrempelig.'

Dat Univ-Fit vooral studenten van de KU Leuven aantrekt, kan op dat vlak een handje helpen. 'Ook al is fitness een individuele sport, toch komt community heel vaak naar voren in bevragingen. Ze vinden het fijn om onder peers te komen sporten, waardoor ze zich veilig en comfortabel voelen.' 

Om iedereen een kans te gunnen op de voordelen van fitness probeert Univ-Fit de financiële drempel zo laag mogelijk te houden. 'Voor studenten blijft dat uiteraard een investering, maar we proberen een aanbod te voorzien dat kwalitatief en toegankelijk is. Vaak beseffen alumni pas later hoe uitzonderlijk dat is in vergelijking met het commerciële aanbod.'

Een normaal jaarabonnement bij Univ-Fit kost een student zo'n 160 euro. 'Voor de faciliteiten die je hebt en de kwaliteit van toestellen, kan je eigenlijk nergens anders terecht voor zo'n prijs', zegt Thiry.

Niet enkel jongeren 

Fitness is niet alleen populair onder jongeren, maar ook ouderen beginnen ervan te genieten. Jan Seghers, professor bewegingswetenschappen (KU Leuven), geeft een erg praktische reden. 'Af en toe maken we gebruik van Univ-Fit voor onze studies en zo maken ouderen kennis met de fitness. Uiteindelijk blijven ze dan komen na die studie, dus dat is wel een leuk side-effect.' 

'Daarnaast kan in de fitness iedereen op zijn eigen niveau oefenen. De ene kan al wat meer gewichten heffen dan de andere of doet liever iets op de loopband of fiets, maar je bent wel samen in de fitness en dat is een grote kracht.'

Het beeld van de fitness is volgens hem ook veranderd. 'Wat vroeger een plaats was voor de jongeren en gespierde mensen, zien we nu dat er meer diversiteit is. In Univ-Fit kom je mensen van alle leeftijdscategorieën tegen.'

Volgens de beweegrichtlijnen sporten we best 150 minuten per week. Daarnaast zouden we ook twee keer per week aan spierversterkende oefeningen moeten doen. 'Het leuke aan fitness is dat je dat element van uithouding, maar ook van kracht hebt.' Alles komt er samen, maar vergeet ondertussen niet van het mooie weer te genieten.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.