Studenten vechten besparing op studie­toelagen aan bij Grondwettelijk Hof

Minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) maakte al in november vorig jaar bekend dat ze de voorwaarden voor een studiebeurs wou verstrengen. Vorige week werden de maat­regelen eindelijk gestemd in het Vlaams parlement. Om een studiebeurs te krijgen, moeten studenten nu minstens 54 studie­punten opnemen, in plaats van 27 studie­punten. Ook mag je niet ouder zijn dan 30 jaar om recht te hebben op een studietoelage. 

Dat gaat in tegen het gelijkheidsbeginsel van onze grondwet, maakt de Vlaamse Vereniging van Studenten zich sterk. Dus stappen de studenten naar het Grondwet­telijk Hof. Ze starten een crowdfunding om de gerechtskosten te financieren. Met de subsidies die VVS krijgt van de Vlaamse overheid mag ze immers niet tegen diezelfde overheid procederen.

Arbitraire grenzen

'Het decreet trekt op twee vlakken redelijk arbitraire grenzen', legt voorzitter Nele Van Hoyweghen uit. 'Enerzijds is er de leef­tijdsgrens van 30 jaar. Er worden wel uitzonderingen voorzien, maar het is niet duidelijk hoe "uitzonderlijk" je moet zijn om toch nog een studietoelage te krijgen.' 

'Anderzijds moet je nu minimum 54 studiepunten opnemen, terwijl de wet stelt dat je slechts 27 studiepunten moet opnemen om student te zijn', zegt Van Hoyweghen. Daar hebben de studenten een punt, zegt onderwijsjurist Kurt Willems (KU Leuven). 

Dat zit zo: met een ander ontwerp dat circuleert wil Demir de studievoortgang aanpakken door élke student te verplichten minstens 54 studiepunten op te nemen. Maar dat werd nog niet door het parlement geloodst, waardoor enkel beursstudenten worden onderworpen aan die minimumgrens. 

'Dat die minimumgrens van 54 studiepunten nog niet verplicht is voor andere studenten, geeft toch ergens het idee dat het de studenten zijn die uit de meest precaire situaties komen, de zwaarst mogelijke verplichtingen opgelegd krijgen', zegt Willems. 

Maar inzake de leeftijdsvereiste van 30 jaar, is het argument op basis van het gelijk­heidsbeginsel moeilijker te maken, denkt hij. 'Selectie op basis van leeftijd bestaat ook in andere landen. Dat neemt niet weg dat er wel andere opties waren die het doel ook zouden bereiken, en minder ingrijpend zijn. Zoals enkel een studiebeurs te financieren voor een eerste diploma.'

Uitzonderingen 

VVS hekelt ook de snelle invoering van het decreet. 'Het decreet is goedgekeurd nadat de eerste studenten al hun studietoelage hadden aangevraagd. Er zijn geen overgangsmaatregelen voorzien', zegt Van Hoyweghen. 

'Het was beter geweest om het decreet met een jaar uit te stellen. Op SID-in beurzen was het bijvoorbeeld nog niet mogelijk om de juiste informatie mee te geven, omdat er nog niets bekend was over de criteria van studie­toelagen. Dat geeft ons het gevoel dat bepaalde zaken niet volledig kloppen binnen het decreet.' 

Demir paste het decreet al aan na kritiek van de Raad van State, en voorzag verschillende uitzonderingen, onder meer voor werk­studenten, studenten met een functie­beperking of studenten met een topsport- of kunstenaarsstatuut. Ook studenten in een 'uitzonderlijke sociale of medische situatie' kunnen daar aanspraak op maken. 

Maar dat is voor VVS onvoldoende. 'Voor ons zijn er onvoldoende garanties. Er zijn bepaalde groepen die niet in aanmerking komen, puur door de manier waarop het decreet is geformuleerd', zegt Van Hoyweghen. Toch dekte de regering zich al wat in tegen een mogelijke procedure bij het Grondwettelijk Hof door tegemoet te komen aan de opmerkingen van de Raad van State. 

Ongelijke behandeling

'Dat is zeker relevant in de beoordeling die het Grondwettelijk Hof zal maken', zegt Willems. 'Het toestaan van uitzonderingen voor individuele situaties betekende een verbetering van het decreet. De hakbijl werd er zo uitgehaald.' Maar de uitzonderingen zullen worden toegekend door de hogeronderwijs­instellingen zelf. En die zijn daar niet echt tevreden mee. 

'Het is een beetje raar', zegt Willems. 'Veel van de beslissingen die nu moeten gebeuren – zoals de vraag wat een student in "specifieke sociale of individuele omstandig­heden" is – komen nu aan de hogeronderwijs­instellingen toe. Dat is bizar, want de vraag wie een studietoelage krijgt van de Vlaamse Gemeenschap, is een beslissing die door de overheid moet genomen worden. Is dat wel een taak van de instellingen?' 

In een interview met Veto gaf KU Leuven-rector Severine Vermeire al mee dat de uni­versiteiten een akkoord zullen sluiten om de modaliteiten van die uitzonderingen samen af te kloppen. 'Dat pijnpunt verbon­den aan het gelijkheidsbeginsel wordt mogelijk gere­medieerd als de hogeronder­wijs­instellingen zo'n afspraak maken', aldus Willems. Maar zover is het nog niet. 'Als dat afsprakenkader er nog niet is, bewijst dat dat het risico op een ongelijke behandeling reëel is.'

Persoonlijk belang

Enkele studenten met een persoonlijk belang in deze zaak zullen zich bij de zaak aansluiten, zegt Van Hoyweghen. Volgens Willems zouden ook nog andere groepen een belang kunnen indienen. 'De studenten zijn logischerwijze de eerste belanghebbenden, maar anderen hebben ook voldoende belang om naar het Grondwettelijk Hof te kunnen trekken, zoals de hogeronderwijs­instellingen.'

De KU Leuven beraadt zich over mogelijke verdere stappen, laat ze weten in een reactie aan Veto. 'Dat overleg wordt de komende tijd verder gezet. Het verzet en de actie van VVS tegen de hervorming van studietoelagen is begrijpelijk.'

'Dat is hun goed recht', klinkt het op het kabinet van minister Demir. 'We leven in een rechtsstaat: wij hebben daar verder niets over te vinden. Maar we zijn maximaal tegemoet gekomen aan de opmerkingen van de Raad van State. Ook hebben we heel wat uitzonderingssituaties voorzien', aldus woordvoerder Olivier Van Raemdonck.

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.

INTERVIEW SEVERINE VERMEIRE

'Het kan niet zijn dat de ene universiteit strengere uitzonderingen voorziet dan de andere. Gelijkheid voor alle studenten is essentieel'