Wie is wie aan de KU Leuven: een over­zicht van de belang­rijkste mensen aan onze universiteit

Jaarlijks schrijven iets meer dan 50.000 studenten zich in aan de KU Leuven. De meesten daarvan volgen een bachelor- of masteropleiding, maar ook tal van studenten volgen een schakelprogramma of doen een doctoraatsopleiding. Om al die verschillende opleidingen in goede banen te leiden, en ervoor te zorgen dat de onderwijskwaliteit niet verloren gaat, zetten verschillende mensen zich dagelijks in voor jullie. Veto geeft je graag de belangrijkste personen mee, zodat jij kan stoefen bij je vrienden dat jij wél weet wie de rector is.

Aan het hoofd van een universiteit staat de rector, iemand die vier jaar lang de touwtjes in handen neemt van de instelling. Die is verantwoordelijk voor de voorbereiding en de uitvoering van het universiteitsbeleid en vertegenwoordigt de universiteit naar de buitenwereld toe. 

Sinds vorig jaar kent de KU Leuven voor het eerst in haar geschiedenis een vrouwelijke rector, namelijk Severine Vermeire. Daarvoor was ze nog professor gastro-enterologie. Volgens haar was dat een ideaal profiel. 'Gisteren heb ik bijvoorbeeld nog patiënten gezien: ik voel heel goed wat er leeft, en wat mensen nodig hebben. Er is een nieuwe wind nodig vanuit de basis. Na acht jaar is het goed geweest met dit beleid', vertelde ze daarover in Veto tijdens haar campagne in 2024. 

Dit academiejaar wordt een heel belangrijk jaar voor de nieuwe rector, want haar beleid zal voor het eerst echt vorm krijgen. Een van haar prioriteiten is alvast om het leven op de universiteit te vereenvoudigen: 'De universiteit is een groot en complex huis. Het is belangrijk dat er kaders en regels zijn. Maar er ligt wel een laagje stof op al die kaders en regels. Daarom mag er wat afgestoft worden.' 

En dat afstoffen doet ze gelukkig niet alleen. Vermeire heeft haar eigen rectorale ploeg. Nu zijn dat zeven vicerectoren die elk hun eigen domein coördineren. Er zijn vicerectoren die instaan voor verschillende domeinen, zoals Onderwijsbeleid, Onderzoeksbeleid en Studentenbeleid. Daarnaast heeft elke groep aan de KU Leuven een aparte vicerector. Ten slotte is er een vicerector bevoegd voor de Kulak, de campus van de KU Leuven in Kortrijk.

Groepen en vicerectoren

Maar wacht, wat zijn groepen? Al het onderwijs en onderzoek aan de KU Leuven is onderverdeeld in drie groepen: Biomedische Wetenschappen, Wetenschap en Technologie, en Humane Wetenschappen. Elke groep bestaat uit verschillende faculteiten. Zo behoren faculteiten als Letteren, Rechtsgeleerdheid en Criminologische Wetenschappen en Sociale Wetenschappen bij de groep Humane Wetenschappen en faculteiten als Wetenschappen, Ingenieurswetenschappen en Bio-Ingenieurswetenschappen bij de groep Wetenschap en Technologie.

Elke groep wordt geleid door een groepsbestuur, waarbij de voorzitter steeds een vicerector is. In het groepsbestuur zetelen ook studenten en decanen van de faculteiten. Maar daarover later meer. 

Eerst de vicerectoren dus. Zij vormen samen met de rector het dagelijks bestuur van de universiteit en staan in voor een deeldomein. Een van hen is Tom Van Puyenbroeck, vicerector Studenten- en Diversiteitsbeleid. Als vicerector Studentenbeleid is hij onder andere eindverantwoordelijke voor alles omtrent studentenvoorzieningen (Stuvo), zoals studentenresidenties en eerstelijnspsychologen. Maar ook vraagstukken rond het doopcharter en beroepscommissies komen bij hem terecht. 

Een tweede vicerector is Margriet Van Bael. Zij is vicerector Onderwijsbeleid en staat dus, je raadt het nooit, in voor het onderwijs aan de KU Leuven. Zo is ze eindverantwoordelijke voor de kwaliteit en het aanbod van de opleidingen aan de universiteit. 

Alle vicerectoren en de rector zetelen daarnaast in tal van raden, zoals het Gemeenschappelijk Bureau (GeBu). De belangrijkste taken van het GeBu zijn de beleidsbeslissingen voor de universiteit voorbereiden en toezicht houden op de uitvoering van die beslissingen. Naast de rectorale ploeg krijgen ook de algemeen beheerder en voorzitter van de studentenraad een zetel in het GeBu. 

Academische Raad

Het controleorgaan van het GeBu is de Academische Raad (AR). Zij evalueert de werking van het Gemeenschappelijk Bureau en staat in voor de universiteitsbrede kwaliteitscontrole. In de Academische Raad zijn alle niveaus aan de KU Leuven vertegenwoordigd. Zo zetelen er decanen, andere personeelsleden, studenten en academisch beheerders. Daarnaast krijgen alle leden van het GeBu automatisch een zitje in de AR. De Academische Raad vergadert minstens zes keer per academiejaar.

In de AR zetelen ook de decanen, een voor elke faculteit. In totaal zijn er vijftien faculteiten, en dus vijftien decanen. Zij dragen de eindverantwoordelijkheid voor hun faculteitsbeleid en vertegenwoordigen hun faculteit zowel extern als in de bestuursorganen van de KU Leuven.

Een hele hoop mensen die het beleid van de KU Leuven op verschillende niveaus vormgeven. Maar dat beleid kunnen ze niet zomaar voeren. Hoewel de universiteiten bijzonder autonoom zijn, moeten ze ook de regels van de Vlaamse regering volgen. Zo kom je al snel terecht bij iemand die je vast nog kent uit je tijd in het secundair onderwijs: Zuhal Demir (N-VA).

Als minister van Onderwijs tekent Demir de krijtlijnen uit voor de toekomst van het Vlaamse onderwijsveld. Historisch gezien heeft de minister weinig zeggenschap over hoger onderwijs, maar Demir hoopt toch ook hier haar stempel te drukken. Zo wil ze zich sterk inzetten voor de kwaliteit van ons hoger onderwijs. Voor Demir is de universiteit zowel 'een omgeving waar studenten innoveren en onderzoek voeren om een maatschappelijke bijdrage te leveren' als 'een plaats waar verschillende meningen samenkomen'. Dat vertelde ze eerder in Veto. 

De studentenstem boven

En de studenten? Hebben die nog iets te zeggen? Jazeker. De belangrijkste studentenvertegenwoordigers zijn de voorzitters van de Studentenraad (Stura) en van het Leuvens Overkoepelend KringOrgaan (LOKO). Dit jaar zijn dat respectievelijk Fien Pauwels en Robin Martens. Stura zet zich voornamelijk in op onderwijskwaliteit, terwijl LOKO zich eerder richt op de ondersteuning van studentenkringen en de ludieke kant van het studentenleven. Beide zijn cruciaal in de werking van de universiteit. 

Voor beide organen is de stem van de student het belangrijkste. Daarom organiseren Stura en LOKO elk tweewekelijks een Algemene Vergadering (AV), waarin verkozen studentenvertegenwoordigers zetelen. De kans is groot dat een van hen bij jou in de les zit. Aarzel dus niet om hen aan te spreken als je vragen hebt over het onderwijs, het studentenleven of de universiteit an sich. Of lees dit artikel nog een keertje: ik snapte het ook allemaal niet van de eerste keer. 

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.