'Ik ben een student, geen politiek ruil­middel': Salwa uit Gaza mag niet naar België, ondanks toelating tot KU Leuven

Een toelatingsbrief en studiebeurs voor een Belgische universiteit op zak, maar geen mogelijkheid om uit Gaza geëvacueerd te worden. Het overkwam dertien Palestijnse studenten, onder wie Salwa Abu Elhaj. De drieëntwintigjarige hoopt om volgende week aan haar master aan de KU Leuven te beginnen, maar het blijft onzeker of ze de universiteitsstad wel zal bereiken. 

'Ik vraag niet om een voorkeursbehandeling of dat België zomaar zijn grenzen opent. Er wacht een plaats aan de universiteit en een beurs op mij in België', vertelt ze. 'Ik wil studeren, en daarna terugkeren om te helpen bij de heropbouw van Gaza. Maar daarvoor heb ik een veilige en legale manier nodig om België te bereiken.'

Al bijna twee maanden woedt binnen de regering het debat over de evacuatie van Palestijnse studenten. Hoewel andere Europese landen wél evacuaties organiseerden, blijft België voorlopig voet bij stuk houden. Dat valt grotendeels toe te schrijven aan de N-VA, nadat minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) afgelopen weekend zijn verzet staakte en ondertussen al plannen klaar heeft voor een evacuatie.

Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) houdt echter het been stijf. Enkele dagen geleden sprak ze in De Zevende Dag over het 'domino-effect' dat de evacuatie in gang zou kunnen zetten. Van Bossuyt vreest voor asielaanvragen en gezinshereniging door de studenten.

Salwa verzet zich tegen die uitspraak: 'We vragen niet aan de regering om een uitzonderlijk immigratietraject te creëren. We willen een praktische oplossing om onze universiteiten te bereiken voor de start van het academiejaar.' Veto sprak haar over haar ervaringen te midden van dat politiek conflict.

Waarom koos je oorspronkelijk voor de KU Leuven?   
Salwa Abu Elhaj: 'KU Leuven is een partneruniversiteit van Daughters for Life, een organisatie die studiebeurzen voorziet voor jonge vrouwen in het Midden-Oosten. Toen ik onderzoek deed naar de verschillende universiteiten en hun studieprogramma's, kwam ik erachter dat de KU Leuven de exacte specialisatie heeft waar ik me in wil verdiepen: Digital Media and Society binnen de master Communicatiewetenschappen.

'Ik was hierin geïnteresseerd door mijn academische achtergrond in Business Administration en mijn professionele ervaring met digitale marketing en sociale media. Ik wil communicatie en media beter begrijpen en die kennis gebruiken om NGO's, humanitaire organisaties en het maatschappelijk middenveld te ondersteunen in Gaza.'

Hoe verliep de toelatingsprocedure?
'Dat ging extreem moeilijk, vooral door het gebrek aan betrouwbaar internet en elektriciteit in Gaza. Soms moest ik meer dan een uur wandelen om een plaats te vinden met beter bereik. Daar probeerde ik dan te solliciteren voor universiteiten, mijn aanvraag voor een studiebeurs te vervolledigen, interviews te doen… Soms moest ik opnieuw van nul beginnen omdat de verbinding plots wegviel.'

'We zijn erg afhankelijk van zonne-energie, omdat er geen gewone elektriciteit is. In de winter was dat dus nog moeilijker, waardoor ik belangrijke kansen en deadlines voor beurzen gemist heb.'

Werd je op voorhand gewaarschuwd dat reizen naar België een probleem zou vormen?     
'Nergens werd dat specifiek vermeld. Daarentegen, als inwoner van Gaza zijnde, wist ik wel dat het moeilijk zou worden om Gaza te verlaten. Maar omdat andere Europese landen wél evacuaties voor studenten ondernamen, hoopte ik dat België hetzelfde zou doen.'

Wanneer werd het duidelijk dat het moeilijk zou worden om in Leuven te geraken voor je studies?   
'Nadat ik mijn studiebeurs had verkregen, heb ik contact opgenomen met het Belgische consulaat in Jeruzalem voor mijn vragen omtrent het aanvragen van een visum. Toen werd mij verteld dat het voor studenten uit Gaza niet mogelijk is om online een visum aan te vragen. Op dat moment realiseerde ik me dat mijn toelating tot een universiteit en een studiebeurs, niet konden verzekeren dat ik België ook effectief zou bereiken.'

Hoe ben je in contact gekomen met studenten in dezelfde situatie?   
'Via de Belgische universiteiten heb ik dertien Palestijnse studenten en onderzoekers kunnen bereiken die toegelaten zijn tot een universiteit, maar Gaza niet kunnen verlaten. Sommigen wachten al meer dan een jaar op een oplossing.'

'Ik ben een petitie gestart om publieke steun te verzamelen en druk uit te oefenen op de Belgische regering. We hebben ook gezamenlijk een open brief gestuurd naar de verantwoordelijke ministers, gesteund door de rectoren van de universiteiten.'

Hoe verloopt het contact met die ministers?    
'Het antwoord van Maxime Prévot (Les Engagés) en Anneleen Van Bossuyt (N-VA) is negatief: er is momenteel geen plan om ons te evacueren zodat we onze studies kunnen aanvatten (Ondertussen onderneemt Prévot wel actie om de studenten naar België te halen. Van Bossuyt blijft zich verzetten, red.).' 

'Wat het voor mij moeilijker maakt om de situatie te begrijpen, is dat wij exact in het profiel passen van studenten waarvan België zegt dat het ze wil ondersteunen: geselecteerd op basis van verdienste, academisch potentieel en de geschikte vaardigheden. Waarom wordt ons dan verhinderd onze universiteiten te bereiken? Ons verblijf in België heeft een duidelijk, maar tijdelijk doel.'

Wat frustreert je het meest aan de situatie? Je bent tenslotte slachtoffer van een politieke koehandel.   
'Het feit dat mijn onderwijskansen me ontzegd worden door omstandigheden waar ik geen grip op heb, is het ergste. Voor mijn toelating en studiebeurs heb ik moeten concurreren tegen studenten die wél in normale omstandigheden leven en les kunnen volgen. Al die moeite kan verloren gaan als de Belgische overheid me niet helpt om in Leuven te geraken.'

'Gevangen zitten in een politiek debat is pijnlijk, zeker omdat onze situatie wordt bediscussieerd alsof het een migratieprobleem is, terwijl het om onderwijs draait. We vragen niet om te emigreren. We willen alleen maar de mogelijkheid om onze studies aan te vatten. Ik ben een studente, geen pion in een onderhandeling of een politiek ruilmiddel.'

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.