Oskar Seuntjens en Aimen Horch: 'Onze generatie moet de structuren van het land herschrijven'

'Van mij mag jij voorzitter worden, Aimen', lacht Oskar Seuntjens op het einde van ons gesprek, wanneer we vragen wat ze elkaar nog toewensen in hun politieke carrière. We zitten in een koffiebar in de buurt van het Vlaams Parlement en de Kamer, de huidige werkplek van deze twee jonge politici. 'Ik ben er zeker van dat jij nog minister wordt', zegt Aimen Horch lachend terug. 

Hij stelde zich een week eerder kandidaat om voorzitter te worden van Groen, naast Bogdan Vanden Berghe en Valérie Tanghe. Ondertussen is ook Seuntjens aan een opmars bezig. Net als Horch werd hij pas in 2024 voor het eerst verkozen, en meteen werd hij aangesteld als fractieleider voor Vooruit in de Kamer. 

Nog voor de opname is gestart wil Seuntjens vooral weten hoe het met Horch gaat. 'Hoe hard heb je je persoonlijke leven in de weegschaal gelegd?', vraagt hij. 'Oh, dat wil je niet weten', antwoordt Horch lachend. Ze kennen elkaar goed. 

'Als je op zo'n jonge leeftijd in de politiek sukkelt, bots je op dingen waar je niet zozeer met je vrienden over kan praten', zegt Oskar Seuntjens. 'Dat schept een band. Want er zijn weinig mensen op onze leeftijd die in de politiek zitten. Onder elkaar kunnen we wel praten over zaken waar je als jonge politicus mee struggelt, zoals de combinatie met je privéleven.'

'We hebben ook dezelfde collectieve beelden', pikt Aimen Horch in. 'De generatie voor ons is getraumatiseerd door 9/11. Wij hebben de coronapandemie meegemaakt én het verergeren van de klimaatproblematiek voor onze ogen zien gebeuren. De discussie gaat eigenlijk enkel nog over de maatregelen die je daarvoor moet nemen.'

'Je hebt oude mensen die zeggen: je moet niet vergeten dat iedereen jong is geweest', beaamt Seuntjens. 'Maar de tijd waarin zij jong waren is simpelweg niet dezelfde als die vandaag.' 

Voor Groen is het klimaat de basis van haar politiek appel. Door de geopolitieke spanningen lijkt dat echter naar de achtergrond verdwenen. Koopkracht is helemaal terug.
Aimen Horch: 'Het klimaat wordt naar de achtergrond geduwd. Vanuit rechtse hoeken wordt het industrieprobleem als een klimaatprobleem geframed, terwijl het klimaat net de oplossing is. Daarom moeten wij weer een competitieve partij worden. Wij gaan niet toelaten dat het klimaat naar de achtergrond wordt geduwd. Als we daar slechts een klein publiek mee bereiken, dan is dat maar zo.'

'Het is onze verantwoordelijkheid om dat publiek te vergroten. Niet die van journalisten, en zeker niet die van rechtse partijen, die dat allemaal onderuit willen halen. Ik neem mijn verantwoordelijkheid: ik geef om het klimaat en wil daarmee vooruit.' 

Bij Vooruit lijkt het klimaat niet meer centraal in de communicatie te staan.
Oskar Seuntjens: 'Dat is niet waar. Het klimaatprobleem wordt objectief gezien elk jaar erger, en tegelijk moet je de vaststelling maken dat groene partijen doorheen Europa steeds minder scoren. Mensen geloven niet dat groene partijen de oplossing zijn. Volgens mij komt dat omdat het probleem vaak bij individuen wordt gelegd, terwijl je het systeem moet bestrijden. Met Vooruit proberen we uit te leggen dat als je iets doet voor het klimaat, dat niet alleen goed is voor het klimaat, maar ook voor de portemonnee.'

Heeft Groen dat te weinig gedaan?
Seuntjens: 'Jullie hebben natuurlijk nog niet heel veel geregeerd. Ik merk dat als ik met vrienden praat op café. Dat is het beeld van jullie dat sterk leeft. Dat moet geweldig frustrerend zijn voor jullie, want die indruk wordt gewekt. Ik ben heel benieuwd hoe Groen daar geloofwaardig over wil communiceren.'

Vooruit zit zowel in de Vlaamse als de federale regering. Groen niet. Is de regering-De Wever een rechtse regering?
Horch: 'Ja, natuurlijk is het een rechtse regering. Vooruit heeft daar haar accenten in gelegd, maar vergelijk het palmares gewoon eens met dat van de Vivaldi-regering. We hebben toen de minimumpensioenen en -lonen verhoogd, voor de eerste keer in twintig jaar. Mensen rondom mij die van een minimumloon leven, hebben dat gevoeld.'

Seuntjens: 'Tja, het zou raar zijn als Aimen dit niet zou zeggen. Dan zou ik hem zelfs het advies geven om dat te zeggen. (lacht) Uit de grond van mijn hart ben ik er elke dag van overtuigd dat Vooruit nodig is in deze regering. Ik ben de eerste om toe te geven dat het niet gemakkelijk is, maar je doet toch vooral aan politiek omdat het moeilijk is? Ik ben, net zoals Aimen, ingenieur van opleiding en ben getraind om problemen op te lossen, hoe moeilijk ze ook zijn.' 

'Vandaag hebben we de slechtste begroting van heel Europa. Dat los je niet op met enkel makkelijke en leuke maatregelen. Wie dat zegt, maakt je blaasjes wijs. Als socialisten hebben wij een super sociale welvaartsstaat opgebouwd. Nu staan we voor de existentiële keuze of we die kunnen beschermen of niet. Daarvoor zijn moeilijke maatregelen nodig, en die proberen we zo rechtvaardig mogelijk te maken.'

De grootste en duidelijkste trofee voor Vooruit is de meerwaardebelasting. Die levert echter 'slechts' 500 miljoen euro op.
Seuntjens: 'Dat is maar een deel van het geheel. In totaal gaat het om vier miljard aan bijdragen van de sterkste schouders. We hebben daar hard voor moeten vechten. Dat is een deur die we hebben moeten open trappen, maar die nu eindelijk op een kier staat.'

'In ons land betalen mensen heel veel belastingen, maar vooral op hun loon. De rijksten halen echter steeds meer winst uit kapitaal. Nu heffen we ook belastingen op kapitaal. De deur is open. Aimen, je bent altijd welkom om die verder open te trekken.'

Valt dit als enige linkse partij vol te houden voor de komende vijf jaar? Premier De Wever zegt dat er nog eens drie à vier miljard gezocht moet worden.
Seuntjens: 'Laat ons eerst maar eens beginnen met alle maatregelen die genomen werden, ook uit te voeren. Is het makkelijk? Absoluut niet. Maar net omdat het zo moeilijk is, vind ik dat wij erbij moeten zijn. Voor progressieve partijen is het niet gemakkelijk. Wij willen de wereld beter maken. Maar iets opbouwen is altijd moeilijker dan afbreken, wat rechts wil doen.' 

'Vandaag is de context geweldig moeilijk. Wij zijn de enige linkse partij die na de verkiezingen niet zei dat we niet mee zouden doen. Elke dag vechten wij in de regering om alles naar links te trekken, maar daarna beginnen de andere linkse partijen op ons te kloppen omdat we niet hard genoeg gevochten hebben. Het is een constante strijd.'

Horch: 'Die maatregelen staan allemaal in de begroting, maar moeten nog goedgekeurd worden. God weet wat er nog allemaal veranderd gaat worden. In het begin dacht ik dat de meerwaardebelasting een goed idee was, maar toen praatte ik met enkele bankiers. Die zeiden: "Aimen, het is niet moeilijk om die te ontwijken." De meerwaardebelasting is zo ontworpen om makkelijk ontweken te worden.'

'Dat is de realiteit. Dat is de val – en Oskar weet dat ik dat denk – waar Vooruit voor gevallen is. De bromance tussen Bart De Wever en Conner Rousseau heeft net tot de verkiezingen geduurd. Vooruit heeft zich in een regering geduwd die fundamenteel rechts is. Maak het systeem sociaal rechtvaardig, en dan kan je claimen dat je iets aan het doen bent in die regering. Dan zwijg ik met plezier!' (lacht)

Seuntjens: 'Elke keer wanneer linkse partijen miljonairs, de allerrijksten in onze samenleving, meer willen belasten, komen rechtse partijen met hetzelfde riedeltje af. Wat zeggen ze dan? Dat gaat niet lukken, want de rijken zullen achterpoortjes vinden, dan kan je het beter niet doen, klinkt het dan. Ik vind het belangrijk dat we nu de eerste stappen zetten. Nogmaals, dit is echt historisch! Voor de eerste keer gaan we op een deftige manier kapitaal belasten.'

Misschien is jouw partij wel degene die het meest kritiek krijgt, zowel van links als rechts. Alsook van Aimen.
Seuntjens: 'Dat kan zo zijn. Laat ze maar doen. Wij weten heel goed waarvoor we het doen: onze sterke sociale welvaartsstaat doorgeven aan de komende generaties.'

Welke besparingen zou Groen niet doen, die Vooruit wel geslikt heeft?
Seuntjens: 'Of misschien interessanter: welke besparingen stel je er tegenover?' (lacht)

Horch: 'Ik zal je een besparing voorstellen. Jaarlijks geeft de Vlaamse overheid 270 miljoen euro aan fossiele bedrijven om zogezegd te vergroenen. Maar de meeste onder hen hebben een enorme schatkist, en hebben daar geen publieke middelen voor nodig. Daarmee kan je bijvoorbeeld de schoolbonus terug invoeren.'

Dat is natuurlijk op Vlaams niveau.
Horch: 'Ik ben dan ook Vlaams parlementslid, maar zo zou je je btw-tarieven wat ordentelijker kunnen inrichten: waardoor je rap of metal niet meer gaat belasten dan klassieke muziek (ondertussen werd de btw-hervorming uitgesteld, red.). Ik zou graag eens een overzicht willen maken van alle bedrijfssubsidies en de efficiëntiegraad ervan.'

Bart De Wever pronkt met de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd. Als Vooruit in de oppositie zat, zou ze daarvan dan nog voorstander zijn?
Seuntjens: 'Ik vind dat wel te verdedigen. We zijn het enige land waarin mensen nog onbeperkt een uitkering kunnen krijgen en er zijn veel mensen die niet aan de slag gaan. Tegenover die beperking moet wel iets staan: belangrijker is er voor te zorgen dat zij die hun uitkering verliezen, ook effectief een job krijgen.' 

'Wat we nu doen, vind ik allesbehalve sociaal: mensen eeuwig in een hoekje laten verkommeren, en niet meer naar hen omkijken. Het gaat om een groep die soms al meer dan twintig jaar in de werkloosheid zit. Wij hebben er dan ook erg op aangedrongen om enerzijds 55-plussers zoveel mogelijk vrij te stellen, maar daarnaast ook miljoenen extra te investeren in sociale economie, voor jobs waarin mensen laagdrempelig aan de slag kunnen gaan.' 

De Wever lijkt ondertussen populairder dan ooit. Ondertussen stelde Knack zich luidop de vraag of Conner Rousseau zijn 'mojo' kwijt is. Vooruit ook?
Seuntjens: 'Nee, want ik zie dat wij in het parlement elke dag het verschil maken, zeker met een minister als Frank Vandenbroucke. Het is waanzinnig hoe hij op zijn leeftijd voor de mensen vecht.' 

In een peiling van VTM Nieuws kreeg hij nochtans maar een 3,8/10.
Seuntjens: 'Dan maak ik mij grote zorgen over onze democratie, en op welke manier je vandaag je best moet doen om electoraal interessant te zijn. Dat zal voor jou ook de uitdaging zijn, Aimen.'

Horch: (zucht) 'De show, inderdaad.' 

Seuntjens: 'Inhoud primeert totaal niet. Mensen kennen mij omwille van twee redenen. Omdat die PVDA'er ooit tegen mij heeft gezegd dat ik nog nooit een dag hebt gewerkt (Robin Tonniau verweet hem in de Kamer 'godverdomme nog nooit een dag gewerkt te hebben', red.) en omdat ik mijn hemd een keer niet had gestreken en Bart De Wever daar een opmerking over had gemaakt.'

'Zoiets gaat dan viraal. Om in deze wereld een verschil te maken en de samenleving beter en eerlijker te maken, moet je stemmen halen, maar daarvoor moet je aan dat spel meedoen.'

'Dat vind ik geweldig moeilijk. Ik had zelfs geen sociale media voordat ik de politiek in kwam. Ze hebben mij verplicht om dat aan te maken, en nu zitten ze elke dag aan mijn oren te trekken: "Oskar, je moet meer posten." Ik vind dat vreselijk.'

Hebben jullie als jonge politici geen streepje voor in het gebruiken van sociale media?
Horch: 'Uiteraard, omdat je daarin opgroeit, maar ik volg Oskar volledig. Het showgehalte is belachelijk aan het worden. Voorzitters hebben het gevoel dat ze een brand manager nodig hebben, of een kat.'

Seuntjens: 'Onze voorzitter kennen ze tenminste.'

Horch: 'Kijk, politiek is show. Laten we maar entertainen als het moet, als daar tenminste wat inhoud achter zat. Ook al moet je daarvoor in een konijnenpak springen of een hond nemen. Ik hoop toch nog steeds dat de meeste politici – en ik denk van wel – vooral de inhoud centraal zetten en de strijd voeren voor de mensen waar ze achter staan.'

'We moeten zelf ook iets minder negatief over politiek praten. Het is een moeilijke, maar mooie stiel. Laten we dat naar voren schuiven.'

Oskar, jij zei in De Morgen dat je je in de politiek nog nooit zo alleen had gevoeld. Voel jij dat ook, Aimen?
Horch: 'Het is een fundamenteel eenzame job.'

Seuntjens: 'Voor elke politicus.'

Hoe onderscheid je in het parlement de jonge politici van de oude?
Horch: 'Wij dragen geen pakken. (lacht) Maar er zit een drive in bij de meeste jongeren die in het parlement zitten. Een bepaalde honger naar verandering. Ik denk dat er ook een breuk gaande is in de politiek, die we binnen een paar jaar gaan voelen. Je voelt dat alle systemen een beetje wankelen. Er zullen nieuwe systemen gebouwd worden.'

Die existentiële sfeer hing er ook voor de verkiezingen van 2024. En achteraf bleek ons politiek systeem toch opvallend stabiel.
Horch: 'Zulke veranderingen gebeuren niet op één verkiezing. Je voelt het bij politici en opiniemakers: over tien jaar gaan we hier op terugblikken en zeggen: "Ah ja, toen is er effectief iets veranderd." Onze generatie moet de structuren van het land herschrijven en dat wordt een moeilijke opdracht.'

Wat is een concreet, vernieuwend voorstel dat jullie zouden willen lanceren?
Horch: (resoluut) 'Stemrecht op 16 jaar.'

Dat was een flop bij de Europese verkiezingen van 2024.
Horch: 'Dat maakt niet uit. Je m'en fous dat mensen niet gaan stemmen, ze moeten er de kans toe krijgen. Dat gaat over democratie, en wie je daarin de ruimte geeft om mee de richting te kunnen bepalen. In mijn stad Vilvoorde ging door de afschaffing van de opkomstplicht bij de lokale verkiezingen van 2024 slechts 51 procent stemmen. Dat betekent dat een minigroep in mijn stad heeft beslist wie de baas zal zijn voor de komende zes jaar.'

'Want wat gaat er nu gebeuren? De verkozen politici gaan enkel nog luisteren naar zij die gestemd hebben. En dat zijn in mindere mate jongeren, mensen in een precaire situatie, of zij die in het weekend werken en dus niet zomaar kunnen gaan stemmen. Sorry, dat gaat niet. Zelfs als slechts tien procent van de jongeren gaat stemmen, vier ik dat. Als tachtig procent gaat stemmen, vier ik dat ook.'

En jij, Oskar?
Seuntjens: 'Het is eigenlijk een te ruim debat, maar ik maak me vandaag heel veel zorgen over de staat van onze Antwerpse haven. Ik ben misschien wat bevooroordeeld als Antwerpenaar, maar onze industrie is in een zeer slechte staat.' 

Wil jij net zoals Aimen subsidies schrappen?
Seuntjens: 'Nee. Het ergste wat we nu kunnen doen, is de situatie van onze industrie onderschatten. Je ziet dat de investeringen naar China verschuiven. Er zijn nu al bedrijven ontslagen aan het voorbereiden. Het gaat echt niet goed met onze industrie: de energie in de VS is veel goedkoper, en China dumpt hier brol aan lage prijzen. De industrie is een dominosteen en als die valt, wil ik niet weten wat er gebeurt.' 

Wat zou je daaraan willen doen?
Seuntjens: 'We hebben vandaag een energienorm, waarmee we intensieve energiegebruikers ondersteunen. Maar de waarheid is dat het voor een groot deel uit Europa zal moeten komen, hè. Europa gaat moeten nadenken over hoe we ons zullen weren in die wereld vol zotte autocraten zoals Trump, Poetin en Xi Jinping.'

Die bovendien allemaal best oud zijn.
Seuntjens: 'Inderdaad. Misschien moeten we daar werk van maken: een maximumleeftijd op wereldleiders.' (lacht)

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.