Waarom KU Leuven twee journa­listen tot eredoctor maakt: 'Alle journalistiek zou onderzoeks­journalistiek moeten zijn'

Waarschijnlijk heb je nog nooit gehoord van Megan Twohey en Jodi Kantor, maar wel al van Harvey Weinstein. De twee journalisten van The New York Times legden in 2017 het roofzuchtige seksueel gedrag van de Holly­woodmagnaat bloot voor die krant. Dat mondde later uit in het boek She Said, dat bovendien uitstekend verfilmd werd in de gelijknamige film.

Daarvoor kregen ze onder meer de Pulitzer­prijs, toegekend door de prestigieuze School of Journalism van Columbia University. Nu krijgen ze van de KU Leuven ook beiden een eredoctoraat voor 'hun zorgvuldige en integere verslaggeving over machtsmisbruik in Hollywood, maar ook over andere invloedrijke personen en instellingen'. Met hun journalistiek hebben de twee 'een nieuwe standaard voor onderzoeks­journalistiek gezet', vindt de faculteit Sociale Wetenschappen, die hen voordroeg.

'De Harvey Weinstein-case was een olievlek die zich heeft uitgebreid over de hele wereld', zegt Baldwin Van Gorp. Hij is professor aan de KU Leuven, gespecialiseerd in journalistiek. 'Dat thema is zo relevant: de slachtoffers durven zich vaak niet uitspreken omdat ze denken dat ze het enige slachtoffer zijn van een bepaald persoon. Door het werk van deze twee journalisten denkt men sneller dat het om een patroon gaat. Ze verdienen het om in de bloemetjes gezet te worden.'

Toch kwam er snel een backlash tegen de #MeToo-beweging, die Twohey en Kantor mee in gang zetten.
Baldwin Van Gorp: 'Onze samenleving heeft een vergissing begaan door in het kader van de #MeToo-beweging de man tegen de vrouw op te zetten. Het is jammer dat het zo geframed raakte, waardoor een aantal mannen opnieuw verkeerd gereageerd hebben. Daardoor is het een clash tussen mannen en vrouwen, terwijl we juist oplossingen moeten vinden waarbij we de handen in elkaar slaan.'

'Plots werd er geïnsinueerd dat alle mannen potentiële daders zijn, en alle vrouwen potentiële slachtoffers. We moeten af van die genderstereotypen in onze manier van denken over slachtoffers en daders.'

Bij The New York Times lijkt onderzoeksjournalistiek dus wel te floreren. Staat die dan niet onder druk?
'Onderzoeksjournalistiek is heel duur en arbeidsintensief, en vele mediabedrijven willen die investeringen dan ook niet doen. Als er geen gegarandeerd resultaat is van het journalistieke werk, zijn velen niet geneigd om het risico te nemen.'

De film She Said schetst nochtans een mooi beeld van de onderzoeks­journalistiek: de journalisten werken naar een grote onthulling toe, en de hoofdredactie blijft achter hen staan.
'Dat is echter in de realiteit niet altijd zo. Het lastige in dat soort zaken is dat je als journalist totaal niet weet of je op de goede weg bent en tot de onthulling zal komen. Onderzoeksjournalisten worden dan vaak tijdelijk vrijgesteld van andere taken, waardoor collega's hen vaak scheef bekijken omdat zij zich wél met de gewone dagkrant moeten bezighouden.'

'Als de onthulling bovendien niet volgt, wat valt er dan te vertellen? Ik heb Christian Van Thillo nog horen zeggen dat hij daarom niet geneigd is om daar veel geld in te steken. Dat terwijl onderzoeksjournalistiek de echte journalistiek is. Eigenlijk zou alle journalis­tiek daarom onderzoekend van aard moeten zijn: om zaken uit te zoeken en er niet enkel persberichten over te schrijven.'

Het is The New York Times dat zo nog maar eens in de bloemetjes wordt gezet. Waarom floreert die krant, en stuikt evenknie The Washington Post ineen?
'Ik ken de financiering van beide kranten niet uit het hoofd, maar het is een algemeen feit dat de journalistiek in elkaar stort. Onder meer omdat ze heel afhankelijk is van reclame-inkomsten. Steeds minder mensen lezen de krant, dus moet je daar ergens een evenwicht in zoeken. Het lijkt erop dat The New York Times een beter management heeft: ze hebben heel wat deals en slimme marketingtrucs. Zo krijg je bij een abonne­ment op De Standaard, er ook één op The New York Times bij.'

'Maar om het even welke krant moet zoeken naar oplossingen om te overleven in de toekomst. Het helpt natuurlijk niet dat de baas van Amazon zijn krant eerder zag als een soort hobbyproject. Dat kan dan net het verschil maken.'

Moeten we hier ook meer The New York Times lezen?
'Hun stukken zijn écht wel goed. Daar lees je zaken die je toch nergens anders leest. Als ik zo eens door een Vlaamse krant blader, denk ik vaak: "Dat heb ik toch gisteren al ergens anders gelezen?" Dat soort stukken kost natuurlijk tijd.'

Wat kunnen de Vlaamse media leren van Twohey en Kantor?
'Tijd. Journalisten moeten tijd hebben. Je moet niet te snel zaken online willen zetten. Zoek eerst alles uit, totdat je veel beter weet wat er aan de hand is. Minder haastwerk.' 

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.