Oude spoorzone ondergaat meta­mor­fose: 'Leuven Noord moet een levend innovatiedistrict worden'

Leuven zet een nieuwe stap die haar positie als kennisstad internationaal moet versterken. Met de ontwikkeling van een nieuw wetenschapspark in Leuven Noord wil de stad, in samenwerking met de KU Leuven, een innovatief centrum bieden voor onderzoek en allerlei bedrijfsactiviteiten. De plannen voorzien ook andere faciliteiten zoals horecazaken, studentenkoten en kinderdagverblijven.

'Als universiteit moeten we ervoor zorgen dat de onderzoeksresultaten die we genereren, ook hun weg vinden naar de samenleving', zegt Paul Van Dun, algemeen directeur van Leuven Research & Development (LRD). Dat gebeurt vandaag al via bedrijven, non-profitorganisaties of overheden, maar ook via het oprichten van spin-offs. 

Gebrek aan ruimte als drijfveer

Daarbij legt Van Dun uit dat de universiteit al jaren op een onderliggend probleem botst: 'In het Leuvense is er relatief weinig accommodatie beschikbaar om jonge high-tech bedrijven te huisvesten. Het gevolg is dat deze initiatieven vaak uitwijken en zich niet langer rond Leuven vestigen.'

Die vaststelling leidde in het verleden al tot de uitbouw van het wetenschapspark op Arenberg, dat vandaag de thuishaven is voor organisaties als imec en Bio-Incubator. 'Maar ook daar worden de laatste kavels aangesproken. Over enkele jaren zitten we terug met het probleem van twintig jaar geleden', zegt Van Dun. Iets wat Stefaan Saeys, directeur van de Technische Diensten van de KU Leuven, al eerder aangaf in Veto. 'Onze plannen geven aan dat er nog heel weinig mogelijkheden zijn om uit te breiden.' 

Om die reden keken de KU Leuven en Stad Leuven naar de braakliggende terreinen van de NMBS langs de spoorweg in Kessel-Lo. De site telt een oppervlakte van 24 hectare en is momenteel grotendeels afgesloten en onderbenut. 'We hebben dat terrein samen met de KU Leuven aangekocht. Dat was een belangrijke verwezenlijking', zegt burgemeester Mohamed Ridouani (Vooruit).

Architect en professor aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen Ward Verbakel (KU Leuven) beschouwt dit alvast als de juiste aanpak. 'Als je kijkt naar de zone waarover het gaat, spreek je over een zeer groot stadsdeel. Er zijn weinig plaatsen in Vlaanderen waar we nog zulke grote ontwikkelingen kunnen plannen.'

Meer dan een klassiek wetenschapspark

Het wetenschapspark zal vooral gebruikt worden door de universiteit, maar tegelijk moet haar functie breder zijn dan dat, benadrukt Ridouani. 'Er zal een ecosysteem komen waarin de KU Leuven een grote rol speelt, maar niet alles zal in het teken van de universiteit staan.'

'Net zoals op Arenberg zullen er ook andere bedrijven komen, maar toch moet het meer worden dan een steriel wetenschapspark. Met de aanleg van een groot park en allerlei aanverwante functies zoals woningen, horecazaken en kinderdagverblijven creëren we een nieuw stadsdeel.'

Daarmee zal het nieuwe wetenschapspark ook interessant zijn voor verschillende soorten jobs, vertelt de burgemeester. 'Net zoals op Gasthuisberg zullen er veel mensen nodig zijn om bijvoorbeeld in de catering of logistiek te werken', zegt Ridouani. Op die manier zal het project veel werkgelegenheid creëren. In deze context spreekt Ridouani over 12.000 jobs, al is dat nog ver in de toekomst.

Ook Verbakel benadrukt het belang van functiemenging. 'Monofunctionele wijken zijn niet van deze tijd. Je moet een stad 24 uur lang laten leven.' Daarbij heeft hij het vooral over wonen en recreatieve faciliteiten. 'De combinatie tussen high-tech en low-tech economie is trouwens ook belangrijk.'

Dat zulke ondersteunende functies van cruciaal belang zijn, bevestigt ook Van Dun. 'Leuven Noord moet een levend innovatiedistrict worden: het is niet de bedoeling dat het na de kantooruren een doodse plek is.' Verder legt hij uit welke soort activiteiten er zullen komen. 'Dat zal gaan om slimme productieruimtes zoals incubatoren en acceleratoren (programma's die een start-up helpen groeien, red.).' 

Daarbij zal er volgens Van Dun vooral ingezet worden op kruisbestuiving tussen de aanwezige bedrijven en spin-offs. 'Dit wetenschapspark moet een symbiose tussen universitaire en bedrijfsonderzoekers faciliteren. Daarom is het juist van belang dat die bedrijven zich in en rond Leuven vestigen', legt Van Dun uit.

Tegelijk waarschuwt Verbakel voor de impact op mobiliteit. 'Dit project zal veel vracht- en woon-werkverkeer met zich meebrengen. Ook de bottleneck met de stationsknoop vereist de nodige aandacht.' Van Dun erkent dat dit een cruciale factor is. 'Er zal bijvoorbeeld ingezet worden op zelfrijdende shuttles van en naar het station.'

Aanwezigheid van studenten? 

Of je ook les zal kunnen volgen in het wetenschapspark, is nog niet duidelijk. 'Dat is zeker niet het primaire doel', stelt Van Dun. 'Maar we sluiten zeker niet uit dat het park eventueel ingebed kan worden in het hele ecosysteem. Bepaalde lesopdrachten kunnen een perfecte match zijn voor de activiteiten die in Leuven Noord plaatsvinden. Dat zou voor studenten een enorm voordeel kunnen zijn.'

In ieder geval zal er ook aandacht zijn voor studentenhuisvesting. Dat past immers in het multifunctionele karakter dat zowel de stad als de KU Leuven voor ogen hebben. 'In het geheel kunnen er zeker een aantal gebouwen komen met studentenkoten', verklaart Van Dun. 'Daarmee hopen we ook wat ademruimte te geven aan de kotenmarkt.'

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.