Geen paniek, wel muziek: brandveiligheid tijdens het uitgaan

De brand in een Zwitserse nachtclub op nieuwjaarsnacht, waarbij meerdere jongeren omkwamen, toont hoe snel een feestavond kan omslaan in een levensgevaarlijke situatie. Beelden van rook en mensen in paniek circuleerden in de media. Ze maken duidelijk hoe kwetsbaar we zijn op drukke uitgaansplekken wanneer de veiligheid in het gedrang komt. 

In Leuven maken cafés, clubs en fakbars deel uit van het wekelijkse ritueel van veel studenten. Toch staat zelden iemand stil bij wat er moet gebeuren als er brand uitbreekt. Hoewel de stad tot nu toe soortgelijke incidenten nog niet heeft meegemaakt, roept het Zwitserse drama de vraag op of studenten en horeca-uitbaters voldoende voorbereid zijn op mogelijke noodsituaties.

Al voor het incident werd er in de zomer in de Dulci nog eens gecontroleerd op brandveiligheid. 'We keken bijvoorbeeld opnieuw of we nog genoeg goede brandblussers hadden, en dat is zeker zo', stelt Yoppe Van Sichem, vicepraeses Dulci van Ekonomika, ons gerust. 'De brandweer deelde mee dat er acht moeten zijn en we hebben er vijftien. Die staan ook aangegeven met pictogrammen, en ze zijn ook allemaal gekeurd.' 

Reglement of verantwoordelijkheid 

Alle horecazaken moeten voldoen aan een zonaal horecareglement. Dat schrijft voor hoe evacuatiewegen ingericht moeten worden en uit welke materialen de muren en het meubilair gemaakt mogen zijn. 

De verantwoordelijkheid voor de naleving van het reglement ligt bij de uitbater. 'Wij kunnen wel uitleggen dat de deur om naar buiten te gaan een bepaalde breedte moet hebben, maar als je daar een aantal obstakels plaatst waardoor de mensen niet buiten kunnen geraken, dan is het probleem niet verholpen', vertelt Arne Dewaet. Hij werkt al twintig jaar bij de brandweer, maar sinds twee jaar hier in de post van Leuven.

In de Dulci wordt die verantwoordelijkheid serieus genomen. 'Ons brandalarm werd in het begin van dit jaar doorgeknipt, ik heb het toen vervangen door een nieuw systeem', legt Van Sichem uit. 'Door dat voorval besliste ik om de Dulci toen tijdelijk te sluiten. De veiligheid van onze studenten staat nog altijd voorop, en dat blijft ook zo bij Ekonomika.'

Daarnaast heb je het misschien al gemerkt, maar vaak vormt er zich een lange rij aan de Dulci. Je staat daar niet zomaar te wachten om binnen te mogen, daar is een goede reden voor. 'We moeten mensen de toegang weigeren op een bepaald moment, anders is het gewoon niet brandveilig.' 

Wel staat er al een oplossing klaar voor dit probleem: Ekonomika zorgt namelijk voor een nieuwe nooduitgang. 'Er is in de Dulci een raam dat naar buiten openklapt, volgens de brandweer gold dat nog niet als nooduitgang, want het bevindt zich hoger dan kniehoogte. Nu zorgen wij daar voor een uitvouwbare brandladder.'

Ook bij de Ambiorix merken ze steeds langer wordende rijen. 'Onze grootste uitdagingen zijn vooral de massa's studenten die naar ons café komen. Vaak staan er rijen buiten. Gelukkig zijn onze barmannen en -vrouwen in staat om situaties te de-escaleren, moest het nodig zijn', legt Ashim Tundup, barman van de Ambiorix, uit. 

De brandweer kijkt mee

Brandveiligheid wordt niet aan de lopende band gecontroleerd, maar moet wel continu gewaarborgd zijn. De brandweer vergelijkt het met de wegcode: 'Het is niet zo dat je alleen maar 50 kilometer per uur moet rijden als er gecontroleerd wordt, dat moet altijd.'

De preventiedienst van de brandweer voert zo ook enkel controles uit wanneer er wijzigingen aan het pand gebeuren, bijvoorbeeld bij verbouwingen of verandering van eigenaar. Zo voerden ze vorig jaar nog een controle uit in de Dulci nadat de fakbar van pand verwisselde. 

In de Ambiorix controleert de brandweer ook regelmatig op brandveiligheid, maar klachten zijn er voorlopig nog niet geweest. Wel neemt het personeel extra maatregelen voor de veiligheid op drukke avonden wanneer de studenten blijven binnenstromen. 'Wanneer het heel druk is, proberen wij altijd de ingang open te houden', vertelt Tundup. 

Daarnaast hebben ze in het bekende café ook een buitenwipper, gelijkaardig aan de stewards van een fakbar. Die legt zich toe op de uitgang vrijhouden en de veiligheid van de feestgangers. 'We willen uiteindelijk een tof en vooral veilig uitgaansleven aan iedereen kunnen aanbieden.'

Samenloop van omstandigheden

Volgens Dewaet bestaat het gevaar vooral uit twee elementen. Ten eerste draait het om de materialen waaruit het gebouw bestaat. 'Een kamer kan al in drie minuten volledig in brand staan. Brandveilige materialen verlagen dat risico aanzienlijk.'

Op drukke avonden speelt ook het gedrag van bezoekers een belangrijke rol. Feestgangers denken zelden na over hoe ze bij een noodsituatie het gebouw kunnen verlaten, terwijl de uitgangen en evacuatiewegen strategisch geplaatst zijn zodat een vlotte evacuatie mogelijk is.

Wanneer iedereen in paniek via dezelfde deur naar buiten wil, ontstaat al snel chaos. De beelden uit Zwitserland waarin mensen elkaar omverlopen, laten dit maar al te duidelijk zien. Bewust zijn van je omgeving en van alternatieve uitgangen kan op zo'n moment het verschil maken. 'Er zijn gevallen van mensen die in paniek zijn en die allemaal naar buiten willen geraken via dezelfde uitgang. Ze houden geen rekening met de rest van de aanwezigen, waardoor zo'n voorval zich voordoet', vertelt Dewaet. 

Hij adviseert daarbij dat je best eens checkt waar die uitgangen nu precies liggen: 'Heel veel mensen staan daar nooit bij stil. Als zich dan een situatie voordoet in dat gebouw, dan kennen ze eigenlijk maar één uitweg.'

Voor de feestgangers van de Dulci zijn er voorlopig alvast twee nooduitgangen beschikbaar. De eerste bevindt zich vanachter in de zaal en leidt naar de kelder. 'Die uitgang is altijd vrijgemaakt, alle bakken bier staan in rekken dus je kan er gewoon door. Daarnaast zijn onze routes altijd aangegeven met bordjes.' 

Ook geeft Tundup je voor je volgende uitgaansnacht nog even de nooduitgangen van de Ambiorix mee: daar bestaat de uitgang uit twee ruime deuren die altijd openstaan. In geval van nood bestaat erlangs nog een deur die open kan. 'Ook in de cantuszalen houden we het veilig: we hebben ramen en ladders boven op onze bovenste verdiepingen, moest er brand ontstaan.'

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.