Sophia Karner is de nieuwe Secretaris-Generaal van Una Europa: 'Voor veel studenten zijn we nog onbekend'

'Mijn doel is dat alle studenten weten wat Una Europa is en wat het te bieden heeft', zegt Sophia Karner, de kersverse secretaris-generaal. De alliantie verenigt elf Europese universiteiten, waaronder de KU Leuven, en bestaat nog maar zeven jaar.

Al vijf van die jaren werkte Karner voor de alliantie. Eerst als policy officer, vervolgens als senior in diezelfde rol. Zo bouwde ze naar eigen zeggen veel vertrouwen op binnen de organisatie. Dat leidde ertoe dat bij het opstappen van de vorige secretaris-generaal, Karner die rol kon overnemen in een interimpositie.

Nu neemt ze die positie definitief in. 'Het is een geweldige, maar ook best intimiderende job', vertelt ze ons. Wat die job inhoudt? 'Mensen samenbrengen, naar hen luisteren en hen aanmoedigen om vanuit andere perspectieven te denken.' Met een samenwerking van elf universiteiten is er volgens haar dan ook een open mindset nodig.

Toch heeft Karner ook grote ambities: ze wil van de samenwerking een echt succesverhaal maken. Veto sprak met haar over de rol van universiteiten in een polariserende wereld, het belang van samenwerking en haar visie op de toekomst van het hoger onderwijs in Europa.

U bent na een interimperiode definitief benoemd tot secretaris-generaal van Una Europa. Wat houdt die rol precies in?
Sophia Karner:  'Het is een heel gevarieerde functie. Ik sta op het kruispunt van onze elf universiteiten en fungeer als de lijm tussen hen. Mijn taak is om samenwerking mogelijk te maken op verschillende niveaus en iedereen zo goed mogelijk te ondersteunen.'

'Ik werk daarvoor nauw samen met onze bestuursorganen. De Raad van Bestuur, waarin de vicerectoren Internationalisering (voor de KU Leuven zetelt vicerector Onderwijsbeleid Margriet Van Bael, red.) maandelijks samenkomen, neemt de belangrijkste beslissingen. De rectoren komen samen in de Algemene Vergadering. Daarnaast hebben we nog tal van andere organen, zoals de Studentenraad.'

Welke uitdagingen kom je tegen bij het samenbrengen van die universiteiten?
'Een alliantie ontstaat niet van de ene dag op de andere. Het kost tijd om te begrijpen hoe je het best samenwerkt. Una Europa is een samenwerking op een enorm grote schaal. Het is veel makkelijker om binnen je eigen universiteit te blijven en daar samen te werken.'

'Een grote uitdaging is dat de alliantie nog niet voldoende verankerd is in de instellingen. Er zijn al professoren die weten wat de alliantie inhoudt, maar er zijn er nog veel meer die niet weten wie we zijn. Ook voor veel studenten zijn we nog onbekend.'

'Als je over een aantal jaar naar een campus gaat en aan iemand vraagt wat Una Europa inhoudt en deze persoon niet alleen weet wat we doen maar er ook positief tegenover staat, dan zie ik dat als een groot succes.'

Una Europa is dus nog onbekend voor veel studenten en professoren. Hoe zou je het omschrijven aan hen?
'Una Europa is een alliantie van elf universiteiten die dingen anders willen aanpakken op het vlak van onderwijs en onderzoek. We willen kansen creëren die studenten anders niet zouden hebben. De rode draad is: laten we iets doen wat je niet alleen kunt.'

'We willen dingen doen die nog niet mogelijk zijn binnen bestaande samenwerkingen. Toch staan we nog maar aan het begin. De alliantie bestaat zeven jaar, terwijl onze universiteiten al honderden jaren oud zijn.'

Wat betekent Una Europa vandaag al concreet voor studenten? 
'Er zijn al heel wat initiatieven. Zo hebben we een Studentenraad, waarin twee studenten per universiteit zetelen en mee strategische keuzes maken. Studenten hebben dus echt een stem in de alliantie.'

'Daarnaast organiseren we activiteiten, zowel virtueel als fysiek. We proberen hier een goede balans in te vinden. Met zo’n grote gemeenschap is het niet altijd mogelijk om iedereen fysiek samen te brengen. Er is bijvoorbeeld het jaarlijkse studentencongres, telkens georganiseerd door een andere universiteit rond een bepaald thema.'

'Ook hebben we een Student Project Incubator, een programma van twee maanden waarin studenten hun eigen ideeën ontwikkelen. Daarnaast organiseren we wedstrijden, zo was er vorig jaar een kunstwedstrijd rond cultureel erfgoed en identiteit. Daar konden studenten uitdrukken wat identiteit voor hen betekent.'

Dit jaar is de joint Bachelor in Sustainability gestart. Welke lessen heb je meegenomen uit de Bachelor of European Studies? Waar ziet u nog kansen om de joint bachelors te verbeteren? 
'Er is veel informatie uitgewisseld tussen die twee programma’s. De joint Bachelor of European Studies was echt een pionier, niet alleen binnen onze alliantie maar binnen heel Europa.'

'We hebben veel bijgeleerd over de verschillende institutionele kaders. Het is makkelijk om binnen je eigen universiteit samen te werken, maar samenwerken op Europees niveau is dat zeker niet. De juridische situatie in sommige landen is al verbeterd omdat we de obstakels die we ondervonden aan de wetgever hebben gemeld. Hierdoor is in veel landen het juridisch kader voor transnationale samenwerkingen al veel flexibeler geworden.'

'We hebben ook veel geleerd over mobiliteit. De feedback van studenten over wat mogelijk is en hoe we hen beter kunnen ondersteunen hierin hebben we meegenomen. Het blijft een work in progress want joint degree-programma's zijn complex om te organiseren.'

Een deel van die juridische complexiteit vertaalt zich uiteraard in het uitdelen van een diploma dat door meerdere instellingen erkend wordt. 
'Studenten krijgen inderdaad een joint diploma. Voor de Bachelor of European Studies bijvoorbeeld ontvangen studenten een diploma van vier universiteiten. Dat is een enorme troef voor de arbeidsmarkt.'

'Dit jaar vond de eerste afstudeerceremonie plaats in Madrid. Het was mooi om te zien hoe de verschillende academische culturen samenkwamen, zo droegen de professoren hun eigen traditionele outfits. De studenten die afstudeerden, representeren de vier universiteiten. Ze identificeren zich met alle vier de universiteiten.'

'Voor studenten zijn deze opleidingen enorm verrijkend. Ze studeren aan meerdere topuniversiteiten in verschillende Europese steden en dompelen zich onder in diverse culturen. Dat is de meerwaarde van joint bachelors.'

Momenteel bestaat Una Europa uit elf universiteiten. Zijn er plannen om verder uit te breiden? 
'Op dit moment zijn we tevreden met de elf partneruniversiteiten. De rectoren besloten een aantal jaren gelden om het huidige partnerschap te consolideren. Vier jaar geleden was er al een significante uitbreiding van acht naar elf partneruniversiteiten. Onze universiteiten bevinden zich goed verspreid over Europa. Er is dus een goede balans en representatie van alle hoeken van Europa.'

Waarom is samenwerking tussen universiteiten vandaag zo belangrijk?
'Toen Una Europa in 2019 werd opgericht, zag de wereld er heel anders uit. Vandaag hebben we oorlog op het Europese continent en staan Europese waarden onder druk. De rol van universiteiten is daardoor nog belangrijker geworden. We moeten ruimte creëren voor debat, gebaseerd op wetenschap en feiten. Dat gaat beter als we samenwerken.'

'Onze volgende algemene vergadering in Parijs gaat over democratie, waarden en de rol van academici hierin. We moedigen de academische gemeenschap echt aan zich hierover uit te spreken en proberen zo aan deze topics een transnationale dimensie te geven. Met onze gezamenlijke opleidingen, zoals de joint Bachelor in European Studies, bereiden we studenten voor op de uitdagingen waar Europa voor staat.'

Wat zijn de grootste uitdagingen voor universiteiten in Europa?
'Een belangrijke uitdaging is toegankelijkheid. Bepaalde groepen zijn nog steeds ondervertegenwoordigd in het hoger onderwijs. Universiteiten moeten inclusiever worden.'

'Daarnaast is er het probleem van financiering. Zowel op nationaal als Europees niveau blijft die tekortschieten, zeker in verhouding tot inflatie en de verwachtingen. Programma’s zoals Erasmus+ krijgen niet de middelen die ze eigenlijk nodig hebben.'

Hoe kan Una Europa de toekomst van het hoger onderwijs in Europa vormgeven?
'We moeten kansen creëren voor studenten die verder gaan dan nationale grenzen. Toekomstige studenten hebben internationale ervaring, flexibiliteit en het vermogen om verschillende perspectieven te begrijpen nodig. We moeten ook inclusiever worden. Niet elke student kan reizen, dus moeten we ook virtuele internationale kansen aanbieden.'

Zijn er specifieke projecten waar je naar uitkijkt?
'We hebben net ons nieuw project ingediend voor EU-financiering. We gaan nieuwe formats rond mobiliteit testen. Op die manier proberen we fysieke kansen met virtuele te combineren. Bovendien gaan we voor het eerst een training academy openen. In die academy brengen we onze verschillende doelgroepen samen. Zowel studenten, professoren als professionals.'

Wanneer jouw mandaat afloopt, wat hoop je dan dat je nalatenschap is?

'Ik zou het geweldig vinden als Una Europa wordt herkend aan de elf universiteiten. Dat mensen zich ermee kunnen identificeren en er voor zichzelf een toegevoegde waarde in zien. De alliantie moet staan voor kansen en toegang tot dingen waar je normaal geen toegang toe hebt. Dankzij ons moeten studenten hun blik op de wereld kunnen verruimen.'

'Een alliantie gaat over de mensen erachter. Het nalatenschap dat ik wil, is dat onze alliantie zich ontwikkelt in lijn met wat er nodig is. Una Europa moet het dagelijkse leven van mensen verrijken.'

Heb je vragen of opmerkingen bij dit artikel? Stuur ze ons.